|
|
| Строка 2: |
Строка 2: |
| | | | | | |
| | | | |
| − | Ол кэннитэн<br>
| + | :Ол кэннитэн |
| − | Оҕонньор киһи кэнниттэн тахсан,<br>
| + | :Оҕонньор киһи кэнниттэн тахсан, |
| − | Тиэргэнигэр туран эрэ<br>
| + | :Тиэргэнигэр туран эрэ |
| − | Субу курдук диэн тойуктаах,<br>
| + | :Субу курдук диэн тойуктаах, |
| − | Сити курдук диэн кэпсэллээх,<br>
| + | :Сити курдук диэн кэпсэллээх, |
| − | Туман-туурай тойуктаах,<br>
| + | :Туман-туурай тойуктаах, |
| − | Кэри-буру кэпсэллээх,<br>
| + | :Кэри-буру кэпсэллээх, |
| − | Аан-дьаалы алгыстаах<br>
| + | :Аан-дьаалы алгыстаах |
| − | Буола турбута эбитэ үһү.<br>
| + | :Буола турбута эбитэ үһү. |
| − | (Ноо!)<br> | + | :(Ноо!) |
| − | (Сир Сабыйа Баай Тойон:)<br> | + | :(Сир Сабыйа Баай Тойон:) |
| − | «А-а-а!<br>
| + | :«А-а-а! |
| − | Босхо хара тыаны<br>
| + | :Босхо хара тыаны |
| − | Моойдоох баһынан куотар<br>
| + | :Моойдоох баһынан куотар |
| − | Моҕул кугас аттаах<br>
| + | :Моҕул кугас аттаах |
| − | Модун Эр Соҕотох<br>
| + | :Модун Эр Соҕотох |
| − | Оҕолоотор оҕокойум,<br>
| + | :Оҕолоотор оҕокойум, |
| − | Бүөбэйдээтэр бүөбэйим,<br>
| + | :Бүөбэйдээтэр бүөбэйим, |
| − | Илин атаҕыҥ<br>
| + | :Илин атаҕыҥ |
| − | Ибирэ суох буоллун,<br>
| + | :Ибирэ суох буоллун, |
| − | Кэлин атаҕыҥ<br>
| + | :Кэлин атаҕыҥ |
| − | Кэбирэ суох буоллунууй,<br>
| + | :Кэбирэ суох буоллунууй, |
| − | Саалаахтан самнаайаҕын,<br>
| + | :Саалаахтан самнаайаҕын, |
| − | Охтоохтон охтоойоҕун,<br>
| + | :Охтоохтон охтоойоҕун, |
| − | Сытыы тыллаах сынтарыйдын,<br>
| + | :Сытыы тыллаах сынтарыйдын, |
| − | Хара харахтаах халбарыйдын.<br>
| + | :Хара харахтаах халбарыйдын. |
| − | Ээй,эй!<br>
| + | :Ээй,эй! |
| − | Аллараа дойдум<br>
| + | :Аллараа дойдум |
| − | Алдьархайдаах атамаана<br>
| + | :Алдьархайдаах атамаана |
| − | Таас Дьаантаар Аара Буурай<br>
| + | :Таас Дьаантаар Аара Буурай |
| − | Үс дойду үрдүнэн<br>
| + | :Үс дойду үрдүнэн |
| − | Үтүө аата<br>
| + | :Үтүө аата |
| − | Үргүүк таба түүтэ буолан,<br>
| + | :Үргүүк таба түүтэ буолан, |
| − | Үрэлийбит киһи буолар,<br>
| + | :Үрэлийбит киһи буолар, |
| − | Бэркэ диэн сэрэнээр,<br>
| + | :Бэркэ диэн сэрэнээр, |
| − | Өлөр-хаалар күнүк кэллэҕинэ,<br>
| + | :Өлөр-хаалар күнүк кэллэҕинэ, |
| − | Үөһээ айыыларгын<br>
| + | :Үөһээ айыыларгын |
| − | Ыҥырар буолаарыый», — дии турбута.<br>
| + | :Ыҥырар буолаарыый», — дии турбута. |
| − | (Ноо!)<br> | + | :(Ноо!) |
| − | Ол кэнниттэн<br>
| + | :Ол кэнниттэн |
| − | Куус гына кымньыылаан баран,<br>
| + | :Куус гына кымньыылаан баран, |
| − | Бараары гыммыта,<br>
| + | :Бараары гыммыта, |
| − | Ат сылгыта<br>
| + | :Ат сылгыта |
| − | Тэлгэһэтин тула сүүрэ сылдьан,<br>
| + | :Тэлгэһэтин тула сүүрэ сылдьан, |
| − | Тоорт гына тыбыыра-тыбыыра,<br>
| + | :Тоорт гына тыбыыра-тыбыыра, |
| | | | |
| | | | | | |
| | | | |
| − | После этого<br>
| + | :После этого |
| − | отец-старик, вслед за ним выйдя,<br>
| + | :отец-старик, вслед за ним выйдя, |
| − | на дворе своем стоя,<br>
| + | :на дворе своем стоя, |
| − | вот такой тойук затянул,<br>
| + | :вот такой тойук затянул, |
| − | вот такими речами заговорил,<br>
| + | :вот такими речами заговорил, |
| − | нескладным тойуком*.<br>
| + | :нескладным тойуком*. |
| − | несуразной речью,<br>
| + | :несуразной речью, |
| − | бессвязным благословением<br>
| + | :бессвязным благословением |
| − | благословляя его, говорят.<br>
| + | :благословляя его, говорят. |
| − | (Ноо!)<br> | + | :(Ноо!) |
| − | (Сир Сабыйа Баай Тойон:)<br> | + | :(Сир Сабыйа Баай Тойон:) |
| − | «А-а-а!<br>
| + | :«А-а-а! |
| − | Могучий Эр Соготох,<br>
| + | :Могучий Эр Соготох, |
| − | владеющий темно-рыжим конем<br>
| + | :владеющий темно-рыжим конем |
| − | с гривастой головой<br>
| + | :с гривастой головой |
| − | выше черного леса-колка,<br>
| + | :выше черного леса-колка, |
| − | родимое мое дитя,<br>
| + | :родимое мое дитя, |
| − | взлелеянное мое чадо,<br>
| + | :взлелеянное мое чадо, |
| − | пусть ноги твои впереди себя<br>
| + | :пусть ноги твои впереди себя |
| − | никаких преград не встречают,<br>
| + | :никаких преград не встречают, |
| − | пусть ноги твои позади себя<br>
| + | :пусть ноги твои позади себя |
| − | никаких помех не ведают*.<br>
| + | :никаких помех не ведают*. |
| − | от имеющих оружие — не погибни,<br>
| + | :от имеющих оружие — не погибни, |
| − | от имеющих луки — не пропади,<br>
| + | :от имеющих луки — не пропади, |
| − | пусть имеющий злой язык — не осилит,<br>
| + | :пусть имеющий злой язык — не осилит, |
| − | пусть имеющий дурной глаз — отвернется.<br>
| + | :пусть имеющий дурной глаз — отвернется. |
| − | Э-эй, эй!<br>
| + | :Э-эй, эй! |
| − | Нижнего мира<br>
| + | :Нижнего мира |
| − | Грозного атамана<br>
| + | :Грозного атамана |
| − | Тааса Джаантаара Дара Буурая,<br>
| + | :Тааса Джаантаара Дара Буурая, |
| − | чье громкое имя<br>
| + | :чье громкое имя |
| − | по трем мирам,<br>
| + | :по трем мирам, |
| − | словно шерстинки [меха] пугливого оленя,<br>
| + | :словно шерстинки [меха] пугливого оленя, |
| − | распространилось,<br>
| + | :распространилось, |
| − | пуще всего остерегайся,<br>
| + | :пуще всего остерегайся, |
| − | если настанет день гибели-смерти,<br>
| + | :если настанет день гибели-смерти, |
| − | к верховным своим айыы<br>
| + | :к верховным своим айыы |
| − | взывай», — сказал.<br>
| + | :взывай», — сказал. |
| − | (Ноо!)<br> | + | :(Ноо!) |
| − | После этого<br>
| + | :После этого |
| − | [Могучий Эр Соготох], коня плетью хлестнув,<br> | + | :[Могучий Эр Соготох], коня плетью хлестнув, |
| − | хотел было в путь тронуться,<br>
| + | :хотел было в путь тронуться, |
| − | но тут его конь<br>
| + | :но тут его конь |
| − | вокруг двора заметался,<br>
| + | :вокруг двора заметался, |
| − | громко фыркая,<br>
| + | :громко фыркая, |
| | | | |
| | |- | | |- |
| | | | | | |
| | | | |
| − | Сири быһа табыйа-табыйа,<br>
| + | :Сири быһа табыйа-табыйа, |
| − | Баҕаналыы тэбинэн<br>
| + | :Баҕаналыы тэбинэн |
| − | Тура биэрэн баран,<br>
| + | :Тура биэрэн баран, |
| − | Киһилии кэпсэллээх,<br>
| + | :Киһилии кэпсэллээх, |
| − | Сахалыы саҥалаах,<br>
| + | :Сахалыы саҥалаах, |
| − | Туман туурай тойуктаах,<br>
| + | :Туман туурай тойуктаах, |
| − | Ыыс быдаан ырыалаах,<br>
| + | :Ыыс быдаан ырыалаах, |
| − | Саҥ дьаарай саҥалаах<br>
| + | :Саҥ дьаарай саҥалаах |
| − | Буола турбута эбитэ үһү.<br>
| + | :Буола турбута эбитэ үһү. |
| − | (Ноо!)<br> | + | :(Ноо!) |
| − | (Ат ырыата:)<br> | + | :(Ат ырыата:) |
| − | «Анньыһаҕы,<br>
| + | :«Анньыһаҕы, |
| − | Анньыһаҕы!<br>
| + | :Анньыһаҕы! |
| − | Эминэ да, тугуйбуна да!<br>
| + | :Эминэ да, тугуйбуна да! |
| − | Тоҕус уоммун туолуталаан,<br>
| + | :Тоҕус уоммун туолуталаан, |
| − | Тоҥхойболуу кырдьыахпар дылы,<br>
| + | :Тоҥхойболуу кырдьыахпар дылы, |
| − | Тойоммуна арҕаһыгым тойонуга,<br>
| + | :Тойоммуна арҕаһыгым тойонуга, |
| − | Аҕыс уоммун туолуталаан,<br>
| + | :Аҕыс уоммун туолуталаан, |
| − | Акыйбалыы кырдьыахпар дылы, баҕас,<br>
| + | :Акыйбалыы кырдьыахпар дылы, баҕас, |
| − | Адарайдыыр арҕаһым аргыһыга<br>
| + | :Адарайдыыр арҕаһым аргыһыга |
| − | Миинниир диэтэх соноҕостой сылгыбына,<br>
| + | :Миинниир диэтэх соноҕостой сылгыбына, |
| − | Этитэлиир эттиир нуурай тылланыкпын<br>
| + | :Этитэлиир эттиир нуурай тылланыкпын |
| − | Иккибинэн иэдэстэргэр<br>
| + | :Иккибинэн иэдэстэргэр |
| − | Илдьэ турар<br>
| + | :Илдьэ турар |
| − | Тэргэн куйаар кулгааххынан<br>
| + | :Тэргэн куйаар кулгааххынан |
| − | Иститэлии сэргэҕэлээ.<br>
| + | :Иститэлии сэргэҕэлээ. |
| − | Анньыһаҕы,<br>
| + | :Анньыһаҕы, |
| − | Анньыһаҕы,<br>
| + | :Анньыһаҕы, |
| − | Анньыһаҕы!<br>
| + | :Анньыһаҕы! |
| − | Эминэ да тугуйбуна,<br>
| + | :Эминэ да тугуйбуна, |
| − | Барбыт бөҕө баһыллыбат,<br>
| + | :Барбыт бөҕө баһыллыбат, |
| − | Куоппут бөҕө сомсуллубат дойдутугар<br>
| + | :Куоппут бөҕө сомсуллубат дойдутугар |
| − | Аҕыспына хараҕалаах<br>
| + | :Аҕыспына хараҕалаах |
| − | Аанныыр хайа<br>
| + | :Аанныыр хайа |
| − | Суоллуур ийэни<br>
| + | :Суоллуур ийэни |
| − | Арҕастаары тураахтыыгын,<br>
| + | :Арҕастаары тураахтыыгын, |
| − | Тоҕуспуна тоҕойдордоох<br>
| + | :Тоҕуспуна тоҕойдордоох |
| − | Суоллуур ийэни<br>
| + | :Суоллуур ийэни |
| − | Тобулаары тураахтыыгын,<br>
| + | :Тобулаары тураахтыыгын, |
| − | Чэйиий, нойоон,<br>
| + | :Чэйиий, нойоон, |
| − | Аанныыр ийэ дойдуларын<br>
| + | :Аанныыр ийэ дойдуларын |
| − | Алгыстарын ылыталаа.<br>
| + | :Алгыстарын ылыталаа. |
| − | Туруу дойдуҥ<br>
| + | :Туруу дойдуҥ |
| − | Тумаралыыр дьэлликпинэ,<br>
| + | :Тумаралыыр дьэлликпинэ, |
| | | | |
| | | | | | |
| | | | |
| − | стал копытами бить,<br>
| + | :стал копытами бить, |
| − | [потом] ногами, будто столбами, в землю упершись,<br> | + | :[потом] ногами, будто столбами, в землю упершись, |
| − | застыл на месте<br>
| + | :застыл на месте |
| − | и по-человечески молвил,<br>
| + | :и по-человечески молвил, |
| − | по-якутски заговорил,<br>
| + | :по-якутски заговорил, |
| − | сбивчивыми словами,<br>
| + | :сбивчивыми словами, |
| − | тревожным тойуком<br>
| + | :тревожным тойуком |
| − | хозяина вразумляя,<br>
| + | :хозяина вразумляя, |
| − | [запел], оказывается.<br> | + | :[запел], оказывается. |
| − | (Ноо!)<br> | + | :(Ноо!) |
| − | (Песня коня:)<br> | + | :(Песня коня:) |
| − | «Анньысагы,<br>
| + | :«Анньысагы, |
| − | анньысагы!<br>
| + | :анньысагы! |
| − | Так вот, что же это такое!<br>
| + | :Так вот, что же это такое! |
| − | Ты, кому предназначено быть господином<br>
| + | :Ты, кому предназначено быть господином |
| − | до моих девяноста лет,<br>
| + | :до моих девяноста лет, |
| − | до согбенной моей старости,<br>
| + | :до согбенной моей старости, |
| − | кому предназначено быть спутником<br>
| + | :кому предназначено быть спутником |
| − | до моих восьмидесяти лет,<br>
| + | :до моих восьмидесяти лет, |
| − | до сгорбленной моей старости,<br>
| + | :до сгорбленной моей старости, |
| − | внемли мне, молодому коню,<br>
| + | :внемли мне, молодому коню, |
| − | в веские мои слова<br>
| + | :в веские мои слова |
| − | большими чуткими своими ушами,<br>
| + | :большими чуткими своими ушами, |
| − | по обе стороны твоих щек<br>
| + | :по обе стороны твоих щек |
| − | примостившимися,<br>
| + | :примостившимися, |
| − | внимательно вслушайся.<br>
| + | :внимательно вслушайся. |
| − | Анньысагы,<br>
| + | :Анньысагы, |
| − | анньысагы,<br>
| + | :анньысагы, |
| − | анньысагы!<br>
| + | :анньысагы! |
| − | Ну что ж! Что же это такое!<br>
| + | :Ну что ж! Что же это такое! |
| − | В страну, откуда ушедшие назад не приходят,<br>
| + | :В страну, откуда ушедшие назад не приходят, |
| − | убежавшие обратно не возвращаются,<br>
| + | :убежавшие обратно не возвращаются, |
| − | с восемью засовами<br>
| + | :с восемью засовами |
| − | широкую дверь<br>
| + | :широкую дверь |
| − | дороги-матушки<br>
| + | :дороги-матушки |
| − | распахнуть собираешься ведь,<br>
| + | :распахнуть собираешься ведь, |
| − | с девятью извилинами<br>
| + | :с девятью извилинами |
| − | стезю-матушку<br>
| + | :стезю-матушку |
| − | пробивать отваживаешься ведь.<br>
| + | :пробивать отваживаешься ведь. |
| − | Ну-ка, нойоон,<br>
| + | :Ну-ка, нойоон, |
| − | у изначальной земли-матери<br>
| + | :у изначальной земли-матери |
| − | благословение испроси-ка,<br>
| + | :благословение испроси-ка, |
| − | духов<br>
| + | :духов |
| − | безбрежных долин<br>
| + | :безбрежных долин |
| | | | |
| − | |} | + | |- |
| − | {|
| + | |
| | | | | | |
| | | | |
| − | Толоотторуҥ иччилэрин<br>
| + | :Толоотторуҥ иччилэрин |
| − | Тоһоҕолоох алгыстарын<br>
| + | :Тоһоҕолоох алгыстарын |
| − | Тоҥолоххор иилиниий.<br>
| + | :Тоҥолоххор иилиниий. |
| − | Анньыһаҕы,<br>
| + | :Анньыһаҕы, |
| − | Анньыһаҕы,<br>
| + | :Анньыһаҕы, |
| − | Анньыһаҕы!<br>
| + | :Анньыһаҕы! |
| − | Чэйиий, нойоон,<br>
| + | :Чэйиий, нойоон, |
| − | Минниир диэтэх<br>
| + | :Минниир диэтэх |
| − | Соноҕостой сылгыбынаҥ<br>
| + | :Соноҕостой сылгыбынаҥ |
| − | Үллэр үйэм устатыгар<br>
| + | :Үллэр үйэм устатыгар |
| − | Үстүүр төгүл<br>
| + | :Үстүүр төгүл |
| − | Киһилии да кэпсэтэбин,<br>
| + | :Киһилии да кэпсэтэбин, |
| − | Сахалыы да саҥарталыыр идэлээхпин.<br>
| + | :Сахалыы да саҥарталыыр идэлээхпин. |
| − | Минниир диэтэх сылгыбынаҥ<br>
| + | :Минниир диэтэх сылгыбынаҥ |
| − | Туойарбына торҕо туурай хоһоонукпун<br>
| + | :Туойарбына торҕо туурай хоһоонукпун |
| − | Тоҕус үүттээх долоҕойгор<br>
| + | :Тоҕус үүттээх долоҕойгор |
| − | Чопчу тутар буолаахыйдаар,<br>
| + | :Чопчу тутар буолаахыйдаар, |
| − | Кэнэҕэһин кэнэҕэс да,<br>
| + | :Кэнэҕэһин кэнэҕэс да, |
| − | Сэрэнээхтээ-сэрэнээхтээ.<br>
| + | :Сэрэнээхтээ-сэрэнээхтээ. |
| − | Анньыһах,<br>
| + | :Анньыһах, |
| − | Анньыһаҕым,<br>
| + | :Анньыһаҕым, |
| − | Анньыһаҕым.<br>
| + | :Анньыһаҕым. |
| − | Ытык тылбын ылынаарыый,<br>
| + | :Ытык тылбын ылынаарыый, |
| − | Кэриэс тылбын кэһимээриий,<br>
| + | :Кэриэс тылбын кэһимээриий, |
| − | Чэйиий», — дии турбута.<br>
| + | :Чэйиий», — дии турбута. |
| − | (Ноо!)<br> | + | :(Ноо!) |
| − | Ат сылгыта<br>
| + | :Ат сылгыта |
| − | Ити курдук саҥарбытын<br>
| + | :Ити курдук саҥарбытын |
| − | Кэлин өттүттэн<br>
| + | :Кэлин өттүттэн |
| − | Өйдөөн-дьүүллээн арай санаабыта:<br>
| + | :Өйдөөн-дьүүллээн арай санаабыта: |
| − | Аал уотугар<br>
| + | :Аал уотугар |
| − | Ас кээспэтэх эбит,<br>
| + | :Ас кээспэтэх эбит, |
| − | Күөх уотугар<br>
| + | :Күөх уотугар |
| − | Көйүү кымыһынан<br>
| + | :Көйүү кымыһынан |
| − | Күөмэйдээбэтэх эбит.<br>
| + | :Күөмэйдээбэтэх эбит. |
| − | Атыттан ойон түһэн,<br>
| + | :Атыттан ойон түһэн, |
| − | Тобук түһэн олорон,<br>
| + | :Тобук түһэн олорон, |
| − | Күөх уотун<br>
| + | :Күөх уотун |
| − | Көйүү кымыһынан күөмэйдээн,<br>
| + | :Көйүү кымыһынан күөмэйдээн, |
| − | Аал уотунан айахтаан<br>
| + | :Аал уотунан айахтаан |
| − | Субу курдук диэн тойуктаах олорбута үһү.<br>
| + | :Субу курдук диэн тойуктаах олорбута үһү. |
| − | (Модун Эр Соҕотох:)<br> | + | :(Модун Эр Соҕотох:) |
| − | «Дьэ-һэ<br>
| + | :«Дьэ-һэ |
| − | Аал уотум иччитэ Ала Туйгун,<br>
| + | :Аал уотум иччитэ Ала Туйгун, |
| | | | |
| | | | | | |
| | | | |
| − | родной страны<br>
| + | :родной страны |
| − | надежное благословение<br>
| + | :надежное благословение |
| − | возьми с собой.<br>
| + | :возьми с собой. |
| − | Анньысагы,<br>
| + | :Анньысагы, |
| − | анньысагы,<br>
| + | :анньысагы, |
| − | анньысагы!<br>
| + | :анньысагы! |
| − | Так вот, нойоон,<br>
| + | :Так вот, нойоон, |
| − | это мне,<br>
| + | :это мне, |
| − | молодому коню,<br>
| + | :молодому коню, |
| − | за всю мою жизнь<br>
| + | :за всю мою жизнь |
| − | только три раза<br>
| + | :только три раза |
| − | по-человечески разговаривать,<br>
| + | :по-человечески разговаривать, |
| − | по-якутски толковать предназначено,<br>
| + | :по-якутски толковать предназначено, |
| − | этот мною, конем,<br>
| + | :этот мною, конем, |
| − | изрекаемых слов истинный смысл<br>
| + | :изрекаемых слов истинный смысл |
| − | сердцем приняв,<br>
| + | :сердцем приняв, |
| − | крепко запомни,<br>
| + | :крепко запомни, |
| − | впредь настороже будь,<br>
| + | :впредь настороже будь, |
| − | оберегайся-остерегайся.<br>
| + | :оберегайся-остерегайся. |
| − | Аннъысах,<br>
| + | :Аннъысах, |
| − | анньысагым,<br>
| + | :анньысагым, |
| − | аннъъгсагым!<br>
| + | :аннъъгсагым! |
| − | Сокровенное слово мое прими,<br>
| + | :Сокровенное слово мое прими, |
| − | завет мой не нарушай,<br>
| + | :завет мой не нарушай, |
| − | ну, давай же!» — так говоря, стоял.<br>
| + | :ну, давай же!» — так говоря, стоял. |
| − | (Ноо!)<br> | + | :(Ноо!) |
| − | Как только конь его<br>
| + | :Как только конь его |
| − | вот так говорить кончил,<br>
| + | :вот так говорить кончил, |
| − | [Могучий Эр Соготох] тут же,<br> | + | :[Могучий Эр Соготох] тут же, |
| − | призадумавшись, вспомнил:<br>
| + | :призадумавшись, вспомнил: |
| − | священному очагу своему<br>
| + | :священному очагу своему |
| − | подношения не делал ведь,<br>
| + | :подношения не делал ведь, |
| − | синему пламени очага<br>
| + | :синему пламени очага |
| − | крепким кумысом<br>
| + | :крепким кумысом |
| − | возлияния не делал ведь.<br>
| + | :возлияния не делал ведь. |
| − | Соскочив с коня,<br>
| + | :Соскочив с коня, |
| − | колени преклонив,<br>
| + | :колени преклонив, |
| − | в синее пламя очага<br>
| + | :в синее пламя очага |
| − | крепким кумысом плеснул,<br>
| + | :крепким кумысом плеснул, |
| − | в священный очаг угощение бросил,<br>
| + | :в священный очаг угощение бросил, |
| − | с такими словами обратился, оказывается.<br>
| + | :с такими словами обратился, оказывается. |
| − | (Могучий Эр Соготох:)<br> | + | :(Могучий Эр Соготох:) |
| − | "Дъэ-хэ!<br> | + | :"Дъэ-хэ! |
| − | Дух священного очага Ала Туйгун,</p>
| + | :Дух священного очага Ала Туйгун, |
| | | | |
| − | |- | + | |} |
| − | |
| + | |
| | | | |
| | [[Категория:Модун Эр Соҕотох]] | | [[Категория:Модун Эр Соҕотох]] |
