http://wiki.sakhatyla.ru/w/index.php?action=history&feed=atom&title=%D0%9C%D0%BE%D0%B4%D1%83%D0%BD_%D0%AD%D1%80_%D0%A1%D0%BE%D2%95%D0%BE%D1%82%D0%BE%D1%85_-_%D1%81%D1%82%D1%80.035 Модун Эр Соҕотох - стр.035 - История изменений 2026-06-10T12:02:47Z История изменений этой страницы в вики MediaWiki 1.19.1 //wiki.sakhatyla.ru/w/index.php?title=%D0%9C%D0%BE%D0%B4%D1%83%D0%BD_%D0%AD%D1%80_%D0%A1%D0%BE%D2%95%D0%BE%D1%82%D0%BE%D1%85_-_%D1%81%D1%82%D1%80.035&diff=4267&oldid=prev Alik: Новая: {| | :«Дьэй, һэ, һэ! :Үрүҥ Айыы Тойон оҕонньорум, :Үҥэр таҥарам, :Үҥсэр суутум, :Тускулаах бэйэҕэр, :Тоҥ күө... 2008-09-29T21:22:34Z <p>Новая: {| | :«Дьэй, һэ, һэ! :Үрүҥ Айыы Тойон оҕонньорум, :Үҥэр таҥарам, :Үҥсэр суутум, :Тускулаах бэйэҕэр, :Тоҥ күө...</p> <p><b>Новая страница</b></p><div>{|<br /> |<br /> <br /> :«Дьэй, һэ, һэ!<br /> :Үрүҥ Айыы Тойон оҕонньорум,<br /> :Үҥэр таҥарам,<br /> :Үҥсэр суутум,<br /> :Тускулаах бэйэҕэр,<br /> :Тоҥ күөҥҥэр<br /> :Дуолан кирдьик<br /> :Дороо-обуйа буоллу-ун!<br /> :Туох тойуктаах,<br /> :Ханнык саҥалаах<br /> :Киһигиний диэҥҥин,<br /> :Ыйытар буолларгын,<br /> :Босхо хара тыаны<br /> :Моойдоох баһынан куотар<br /> :Моҕул кугас аттаах<br /> :Модун Эр Соҕотох<br /> :Айан-дьайан үөскэппит<br /> :Аар тойон аҕабар кэлэн,<br /> :Олох булан олоробу-ун<br /> :Чэйиий, мин диэтэх киһиэхэ<br /> :Хоойго сытар<br /> :Холоонноох доҕору,<br /> :Тэллэххэ сытар<br /> :Тэҥнээх доҕору<br /> :Ыйан биэрбиккэр<br /> :Тоноҕостоох бэйэҕэр<br /> :Тоҕус уон бокулуон буоллунууй,<br /> :Байҕал дириҥин саҕа<br /> :Махталлаах баһыыба буоллун!» —<br /> :Дии турбута.<br /> :(Ноо!)<br /> :Ити кэнниттэн<br /> :Үөрбүт-көппүт киһи быһыытынан<br /> :Үөрэн-көтөн,<br /> :Өрөйөн-чөрөйөн<br /> :Босхо хара тыаны<br /> :Моонньоох баһынан куотар<br /> :Моҕул кугас аттаах<br /> :Модун Эр Соҕотох<br /> :Дьиэтигэр-уотугар<br /> :Эргиллэн тиийэн кэлбитэ.<br /> :Ол тиийэн кэлбитигэр<br /> :Аар тойон аҕата<br /> :Модун Эр Соҕотох,<br /> :Тойон убайа<br /> <br /> |<br /> <br /> :«Дьэй, хэ, хэ!<br /> :Старец Юрюнг Айыы,<br /> :почитаемое мое божество,<br /> :высший мой судья,<br /> :тебе, почтеннейшему,<br /> :к крепкой груди твоей припадая,<br /> :от чистого сердца<br /> :свое приветствие приношу!<br /> :&quot;С такими словами,<br /> :с такими речами,<br /> :что за человек, мол?&quot; —<br /> :если спросишь, [отвечу:]<br /> :к Могучему Эр Соготоху,<br /> :владеющему темно-рыжим конем<br /> :с гривастой головой<br /> :выше темного леса-колка,<br /> :к почтенному отцу,<br /> :меня породившему, возвратясь,<br /> :жизнь свою там устроив, я живу-поживаю.<br /> :Ну-ка, за то, что мне, молодцу,<br /> :на ложе лежащую<br /> :достойную подругу,<br /> :на постеле рядом лежащую<br /> :равную подругу<br /> :указал, — за это<br /> :от меня тебе, спинной хребет имеющему,<br /> :девяносто поклонов приношу,<br /> :равное глубине моря<br /> :&quot;спасибо&quot; с благодарностью говорю», —<br /> :Так сказал.<br /> :(Ноо!)<br /> :После этого<br /> :как человек, радость познавший,<br /> :ликуя-радуясь,<br /> :смеясь-ликуя,<br /> :к Могучему Эр Соготоху<br /> :владеющему темно-рыжим конем<br /> :с гривастой головой<br /> :выше темного леса-колка,<br /> :к жилищу-очагу своему<br /> :опять возвратился.<br /> :Когда возвратился,<br /> :почтенный отец его,<br /> :Могучий Эр Соготох,<br /> :и уважаемый старший брат его,<br /> <br /> |-<br /> |<br /> <br /> :Көмус Кыырыктай<br /> :Хаҥкыйар хаалдьыгар диэри<br /> :Харыады маҥаас аттаах<br /> :Харыадьылаан Бэргэни<br /> :Аҕыс ахтар айыылара<br /> :Айыы киһитинэн аахпыттарынан<br /> :Үөрэн-көтөн тураннар,<br /> :Күн сирин күүстээҕэ,<br /> :Айыы сирин ааттааҕа<br /> :Киһилэннэхпит диэннэр,<br /> :Үрдүк үөрүүнэн көрсөннөр,<br /> :Уруй уруйдаатылар,<br /> :Айхал айхаллаатылар.<br /> :Ол кэнниттэн<br /> :Хаҥкыйар хаалдьыгар диэри<br /> :Харыады маҥаас аттаах<br /> :Харыдьылаан Бэргэн<br /> :Алааһын ортотуттан үүнэн тахсыбыт,<br /> :Аҕыс салаалаах<br /> :Аар хатыҥ иннигэр тиийэн,<br /> :Аан дойду иччитэ<br /> :Аан Алахсын Хотун эмээхсин<br /> :Үс күдэн үтүө күлүгэр<br /> :Сүгүрүйэн туран,<br /> :Көрдөһө-аартаһа турбута эбитэ уһү.<br /> :(Харыадьылаан Бэргэн:)<br /> :«Дьэ-буо!<br /> :Аан дойдум иччитэ<br /> :Аан Алахсын эмээхсин<br /> :Атаарҕаабаккар<br /> :Аартаһыы* бөҕө ахсааннаах,<br /> :Көрдөһүү бөҕө күттүөннээх<br /> :Үтүө алгыскын<br /> :Үрдүбэр сүктэриэххин<br /> :Төһөлөөх буолуоҕай,<br /> :Аартык-аартык аайы аргыстаһар<br /> :Ааттаах алгыскын<br /> :Аныаххын хайдах буолуой?!<br /> :Эмиийин үүтүттэн<br /> :Эмтэрэн ыытыаххын<br /> :Айыы оҕотобун диэммин<br /> :Саныахпар да үчүгэй буолуо.<br /> :Көрдөһүү бөҕө күттүөннээх,<br /> :Аартаһыы бөҕө ахсааннаах», — диэбитэ.<br /> :(Ноо!)<br /> <br /> |<br /> <br /> :Кёмюс Кыырыктай,<br /> :Харыаджылаана Бэргэна,<br /> :владеющего черным конем с белой головой<br /> :до изгиба шеи,<br /> :его, признанного восемью почитаемыми айыы<br /> :за человека-айыы,<br /> :с радостью-ликованием встретили,<br /> :&quot;на солнечной земле сильнейшего,<br /> :на земле айыы отменнейшего<br /> :человека заимели&quot;, — так толкуя,<br /> :с великой радостью его встретили,<br /> :&quot;уруй&quot; говоря — прославлять начали,<br /> :&quot;айхал&quot; говоря — возвеличивать стали.<br /> :После этого —<br /> :Харыаджылаан Бэргэн,<br /> :владеющий черным конем с белою головой<br /> :до изгиба шеи,<br /> :перед восьмиветвистой,<br /> :посреди алааса выросшей<br /> :Священной Березой стоя,<br /> :к духу-хозяйке земли<br /> :Аан Алахсын Хотун,<br /> :к трем темным теням ее обращаясь,<br /> :колено свое перед ней преклонив,<br /> :стал умолять-упрашивать ее, говорят.<br /> :(Харыаджылаан Бэргэн:)<br /> :&quot;Дьэ-буо!<br /> :Хозяйка земли<br /> :старушка Аан Алахсын,<br /> :своей защиты меня не лишай.<br /> :Ведь просьбой зря не тревожат,<br /> :мольбой часто не докучают,<br /> :добрыми алгысами своими<br /> :[благословить] меня<br /> :каково тебе будет?<br /> :Лучшим своим алгысом,<br /> :на всех путях-дорогах сопутствующим,<br /> :[благословить] — каково тебе будет?<br /> :Своим грудным молоком<br /> :меня накормив, отпусти-ка.<br /> :Тогда: &quot;Дитем айыы являюсь, мол&quot;, —<br /> :и думать мне приятно будет.<br /> :Ведь просьбой зря не тревожат,<br /> :мольбой часто не докучают», — молил он.<br /> :(Ноо!)<br /> <br /> |-<br /> |<br /> <br /> :Ити кэнниттэн<br /> :Аҕыс салаалаах<br /> :Аар хатыҥ анныттын<br /> :Аҕыс салаатын быыһыттан<br /> :Аан дойду иччитэ<br /> :Аан Алахсын Хотун эмээхсин<br /> :Саҥнын байаатыгар дылы түһэр<br /> :Арыы саһыл астаах<br /> :Эмээхсин дьахтар<br /> :Эмиийин кэрэтигэр дылы<br /> :Быган тахсыбытыгар,<br /> :Харыадьылаан Бэргэн<br /> :Ойон тиийэр да,<br /> :Эмээхсин дьахтар эмиийиттэн<br /> :Биирдэ нүрүйэн баран,<br /> :Иккиһин өҕүрүйээри гыммытыгар,<br /> :&quot;Хаарахаан, абааһы эбиккин дуу&quot;, — диэн баран,<br /> :Уолугуттан ылан баран,<br /> :Тиэрэ анньан кэбиспитэ.<br /> :Ол кэнниттэн<br /> :Эмээхсин дьахтар<br /> :Быкпытынан олорон эрэн,<br /> :Субу курдук диэн тойуктаах,<br /> :Сыыйа-баайа саҥалаах<br /> :Буола олорбута үһү.<br /> :(Аан Алахсын:)<br /> :«Дьэ, һэ, һэ!<br /> :Хаҥкыйар хаалдьыгар дылы<br /> :Харыады маҥаас аттаах<br /> :Харыадьылаан Бэргэн,<br /> :Нойоо-он,<br /> :Субу күнтэн ыла<br /> :Арҕаһыттан тэһииннээх<br /> :Айыы хаан аймаҕын<br /> :Аһыныгас санааланаар,<br /> :Көхсүттэн тэһииннээх<br /> :Күн хаан улууһун<br /> :Көмүскэс сүрэхтэнэн көрөөрү-үй!<br /> :Илин өттүҥ<br /> :Ибирэ суох буоллун,<br /> :Кэлин өттүҥ<br /> :Кэбирэ суох буоллуҥуу-уй!<br /> :Охтоохтон охтоойоҕун,<br /> :Саалаахтан самнаайаҕын,<br /> :Уоттаах тыллаах уҕарыйдын,<br /> <br /> |<br /> <br /> :После этого —<br /> :из-под восьмиветвистой<br /> :Священной Березы,<br /> :между восемью ветвями ее<br /> :дух-хозяйка земли<br /> :Аан Алахсын Хотун<br /> :в образе старой женщины<br /> :с пожелтевшими волосами,<br /> :ниспадающими до лопаток,<br /> :по соски грудей своих<br /> :только высунулась было —<br /> :Харыаджылаан Бэргэн<br /> :вмиг подскочил,<br /> :к груди старой женщины<br /> :только раз приложиться успел,<br /> :когда во второй раз хотел пригубить:<br /> :&quot;Великое чудище, оказывается абаасы, что ли?&quot; — промолвив,<br /> :она, за грудки его схватив,<br /> :прочь от себя оттолкнула.<br /> :После этого<br /> :старая женщина,<br /> :из-под ветвей выглядывая,<br /> :вот такие речи<br /> :стала тихо-степенно<br /> :петь-сказывать, говорят.<br /> :(Аан Алахсын:)<br /> :&quot;Дьэ, хэ, хэ!<br /> :Харыаджылаан Бэргэн,<br /> :владеющий черным конем с белою головой<br /> :до изгиба шеи,<br /> :нойоо-он,<br /> :с этого самого дня<br /> :к племенам айыы хаан,<br /> :поводья за плечами имеющим,<br /> :будь сострадательным,<br /> :к племенам солнечного улуса,<br /> :поводья за спиною имеющим,<br /> :будь сердобольным!<br /> :Впереди себя<br /> :преград не знай,<br /> :позади себя<br /> :препон не ведай!<br /> :От имеющих луки — не падай,<br /> :от имеющих оружие — не сгибайся,<br /> :пусть разящие огненные языки уймутся,<br /> <br /> |}<br /> <br /> [[Категория:Модун Эр Соҕотох]]</div> Alik