http://wiki.sakhatyla.ru/w/index.php?action=history&feed=atom&title=%D0%9C%D0%BE%D0%B4%D1%83%D0%BD_%D0%AD%D1%80_%D0%A1%D0%BE%D2%95%D0%BE%D1%82%D0%BE%D1%85_-_%D1%81%D1%82%D1%80.034 2026-06-10T13:19:32Z История изменений этой страницы в вики MediaWiki 1.19.1 //wiki.sakhatyla.ru/w/index.php?title=%D0%9C%D0%BE%D0%B4%D1%83%D0%BD_%D0%AD%D1%80_%D0%A1%D0%BE%D2%95%D0%BE%D1%82%D0%BE%D1%85_-_%D1%81%D1%82%D1%80.034&diff=4266&oldid=prev 2008-09-29T21:04:20Z

<p>Новая: {| | :Тоҕус үрэх баһын торҕороннор, :Хаан-сүөл баайы ханыылааннар, :Хантан да, туох да кэлбэккэ [олордохт...</p> <p><b>Новая страница</b></p><div>{|<br /> |<br /> <br /> :Тоҕус үрэх баһын торҕороннор,<br /> :Хаан-сүөл баайы ханыылааннар,<br /> :Хантан да, туох да кэлбэккэ [олордохторуна],<br /> :Хаҥкыйар хаалдьыгар дылы<br /> :Харыады маҥаас аттаах<br /> :Харыадьылаан Бэргэн,<br /> :Күн-түүн аайы сүгүннэммэккэ,<br /> :Иҥиирин тыаһа<br /> :Иистэнэр массыына тыаһын курдук<br /> :Лиһигирии кыынньан,<br /> :Быччыҥын иҥиирэ<br /> :Дьороххой балык курдук<br /> :Сүүрэлии оонньоон,<br /> :Бу киһи<br /> :Сатаан сылдьыбат кутталламмыта.<br /> :Ол гынан<br /> :Өр бириэмэҕэ сылдьыбытын кэнниттэн,<br /> :Инискэннээх илин халлаан<br /> :Истиэнэтин аннын диэккиттэн<br /> :Илигириир тыал тыалыран<br /> :Илигирэтэн киирэн барбыта.<br /> :Ол кэнниттэн<br /> :Киэҥ халлаан өҥө<br /> :Кыһыл эбир түһэн кээспитин<br /> :Кэлин өттүгэр,<br /> :Дьэс алтан күөһү<br /> :Түҥнэри ууран кээспит курдук<br /> :Кытара убайан хаалбытын<br /> :Кэлин өттүттэн<br /> :Өйдөөн-дьүүллээн көрбүтэ;<br /> :Үлүскэннээх үрдүк маҥан халлаан<br /> :Үрдэ дьөлө ыстанарга дылы гыммыта да,<br /> :Үс кыталык көтөр<br /> :Үрдүнэн көтөн тэлээрэ сылдьан,<br /> :Суманнык диэн саҥалаах,<br /> :Ситинник диэн кэпсэллээх<br /> :Буола сылдьыбыттар эбит.<br /> :(Ноо!)<br /> :(Кыталыктар:)<br /> :«Дом силик, дом буоллунууй,<br /> :Айхалбына дьаралык<br /> :Хаҥкыйбалыыр хаалдьыгар дылы<br /> :Харыадылыыр маҥаас аттаах<br /> :Харыадьылаан Бэргэни<br /> :Үөһээҥи айыыларыҥ ыныраллар.<br /> <br /> |<br /> <br /> :по верховьям девяти рек процветая,<br /> :несметные богатства наживая,<br /> :никем не притесняемые, они жили.<br /> :Вдруг Харыаджылаан Бэргэн,<br /> :владеющий черным конем с белою головой<br /> :до изгиба шеи,<br /> :днем и ночью покоя лишился,<br /> :его сухожилия,<br /> :подобно швейной машинке,<br /> :стали стучать-трещать,<br /> :мышцы его,<br /> :подобно щурятам,<br /> :стали сновать-играть —<br /> :этот человек<br /> :беспокойным, неистовым стал.<br /> :Когда он вот так,<br /> :сдерживая себя,<br /> :долгое время жил,<br /> :из-под свода<br /> :восточного неба<br /> :легкий ветер повеял.<br /> :После этого<br /> :широкое небо<br /> :красной рябью покрылось,<br /> :потом —<br /> :будто опрокинутый<br /> :медно-красный котел,<br /> :красным заревом заполыхало,<br /> :после этого,<br /> :если внимательно приглядеться:<br /> :у высокого грозного белого неба<br /> :будто бы верх разверзся —<br /> :оттуда три стерха спустились<br /> :и, над ними на крыльях паря,<br /> :вот такими словами заговорили,<br /> :вот такие речи повели,<br /> :оказывается.<br /> :(Ноо!)<br /> :(Стерхи:)<br /> :&quot;Дом силик, дом, пусть будет!<br /> :Тебя приветствуем,<br /> :Харыаджылаан Бэргэн,<br /> :владеющий черным конем с белою головой<br /> :до изгиба шеи,<br /> :тебя верхние айыы призывают.<br /> <br /> |-<br /> |<br /> <br /> :Онно баҕас бараҥҥын,<br /> :Кэпсэтээхтиир үһүгүн.<br /> :Эйиэхэҥ аналлаах<br /> :Дьахтар баҕас киһини<br /> :Сурукка суруйан,<br /> :Олороллор үһү, нойоон,<br /> :Бэрт түргэнник<br /> :Тиийэ охсуоҥ үһү», — диэннэр,<br /> :Үс кыталык көтөрдөр<br /> :Үөһээ дойдуга<br /> :Төттөрү көтөн<br /> :Куугунуу турбуттар үһү.<br /> :(Ноо!)<br /> :Онуоха<br /> :Хаҥкыйар хаалдьыгар диэри<br /> :Харыады маҥаас аттаах<br /> :Харыадьылаан Бэргэн<br /> :Толкуйдана түһэн баран,<br /> :Үөһээ дойдуга<br /> :Абааһыттан аҥаардаах<br /> :Киһи буолуоҕа диэтэхтэрэ,<br /> :Абааһы айыы буоларым туһунан<br /> :Дьэ, быһааран кэлиэх тустаахпын диэн,<br /> :Үҥкүрүс-күөһэлис гынан баран,<br /> :Кутуругар хоболоох,<br /> :Моонньугар мойбордоох<br /> :Аалай мохсоҕол кыыл буолан<br /> :Үөһээ дойдуга<br /> :Үлүскэннээх үрдүк маҥан халлаан диэкки<br /> :Көтөн куйааран тахсыбыта.<br /> :Ол куйааран тахсан,<br /> :Үөһээ дойдуга<br /> :Үрүҥ Айыы Тойон оҕонньорго<br /> :Тиийэн кэлбитигэр<br /> :Субу курдук диэн саҥалаах,<br /> :Сити курдук диэн кэпсэллээх,<br /> :Оҕонньор буолан<br /> :Олорбута эбитэ үһү.<br /> :(Ноо!)<br /> :(Үрүҥ Айыы Тойон:)<br /> :«Алаата, алаатыга, оҕолоор!<br /> :Чэйиҥ, нойоон,<br /> :Хаҥкыйар хаалдьыгар диэри<br /> :Харыады маҥаас аттаах<br /> :Харыадьылаан Бэргэн,<br /> <br /> |<br /> <br /> :Туда прибыв,<br /> :ты должен с ними поговорить, сказали.<br /> :Предназначенную тебе<br /> :достойную женщину<br /> :вписав в письмена,<br /> :тебя они ожидают, нойоон, сказали.<br /> :Пусть быстрее<br /> :прибудет, сказали», — это проговорив,<br /> :три стерха<br /> :в Верхний мир<br /> :полетели обратно, говорят,<br /> :только крылья их засвистели.<br /> :(Ноо!)<br /> :Им вслед [глядя],<br /> :Харыаджылаан Бэргэн,<br /> :владеющий черным конем с белою головой<br /> :до изгиба шеи,<br /> :поразмыслив, решил:<br /> :«В Верхнем мире<br /> :обо мне: &quot;Этот человек<br /> :наполовину абаасы&quot;, — думают ведь;<br /> :абаасы я или айыы — это<br /> :наконец-то узнав, должен вернуться».<br /> :Кувыркнулся-перевернулся —<br /> :с белой каймой на хвосте,<br /> :с белым опереньем на шее<br /> :алым соколом обернулся,<br /> :в Верхний мир,<br /> :к высокому грозному белому небу<br /> :стремительно полетел.<br /> :Стремительно так долетев,<br /> :в Верхнем мире<br /> :перед старцем Юрюнгом Айыы Тойоном<br /> :он очутился,<br /> :тот старец вот такими словами<br /> :вот такими речами<br /> :встретил его,<br /> :оказывается, говорят.<br /> :(Ноо!)<br /> :(Юрюнг Айыы Тойон:)<br /> :«Алаата, алаатыга, ребятушки,<br /> :Ну-ка, нойоон<br /> :Харыаджылаан Бэргэн,<br /> :владеющий черным конем с белою головой<br /> :до изгиба шеи,<br /> <br /> |-<br /> |<br /> <br /> :Тускулаах бэйэҕэр<br /> :Дуолан күдэҥнэр<br /> :Тосхоллоох дуолан кирдьик<br /> :Дорообобун тута баҕас туруу-уй<br /> :Нойоон, мин диэтэх киһи<br /> :Тугуй диэтэргин,<br /> :Чэйиий, нойоон,<br /> :Абааһы удаҕана<br /> :Уот Чолбоодой удаҕан<br /> :Уола буолаҕын, нойоон,<br /> :Айан-дьайан үөскэппит<br /> :Аар тойон аҕаҥ<br /> :Босхо хара тыаны<br /> :Моойдоох баһынан куотар<br /> :Моҕул кугас аттаах<br /> :Модун Эр Соҕотох диэн<br /> :Ытык ыал ыччата,<br /> :Төрүт ыал төрүөҕэ буолар.<br /> :Нойоон, чэйиий, нойоон,<br /> :Айыы киһитин быһыытынан<br /> :Аҕыс аркыамалаах кинигэҕэ<br /> :Анньан олоробун, нойоон.<br /> :Айыы Аархан Тойон оҕонньор (аҕалаах)<br /> :Айыы Сарыадыман Хотун эмээхсин ийэлээх<br /> :Кыыс Сарыадыман Куо диэн баар, нойоо-он.<br /> :Үрдүк ааттаах,<br /> :Үтүө сурахтаах дьахтар киһини<br /> :Эйиэхэ анаан олоробун.<br /> :Наай диэн төлө туттар буолаайаҕын», —<br /> :Дии олорбута.<br /> :(Ноо!)<br /> :Оҕонньор киһи<br /> :Кырдьаҕас ыт баттатан эрэрин курдук<br /> :Ыллаан кэбиспитин<br /> :Кэлин өттүгэр,<br /> :Биһиги киһибит буоллаҕына,<br /> :Субу курдук диэн кэпсэллээх,<br /> :Сити курдук диэн тойуктаах<br /> :Буола турбута үһү,<br /> :Уун утары көрөн туран,<br /> :Барыыстааҕынан батары көрөн туран,<br /> :Соргулааҕынан тобулу көрөн туран,<br /> :Тойуктаах-ырыалаах буола турбут.<br /> :(Ноо!)<br /> :(Харыадьылаан Бэргэн:)<br /> <br /> |<br /> <br /> :к тебе, счастливому,<br /> :к твоей могучей тени обращаюсь<br /> :от всего сердца,<br /> :приветствие мое прими!<br /> :Нойоон, если &quot;кто я такой?&quot; —<br /> :о себе спросишь, [отвечу:]<br /> :ну-ка, нойоон,<br /> :ты шаманки-абаасы,<br /> :шаманки Уот Чолбоодой<br /> :родной сын, нойоон.<br /> :Сотворивший-породивший тебя<br /> :почтенный отец твой —<br /> :Могучий Эр Соготох,<br /> :владеющий темно-рыжим конем<br /> :с гривастою головой<br /> :выше темного леса-колка,<br /> :уважаемых родителей сын,<br /> :почтенных людей потомок.<br /> :Нойоон, ну-ка, нойоон,<br /> :за человека-айыы тебя считая,<br /> :в толстую архивную книгу тебя включив,<br /> :я сижу тебя поджидаю, нойоон.<br /> :Старца Айыы Дархана Тойона отцом имеющую,<br /> :старуху Айыы Сарыадыман Хотун матерью имеющую,<br /> :Кыыс Сарыадыман Куо,<br /> :вот эту с высоким именем<br /> :прославленную женщину<br /> :я для тебя предназначил, нойоо-он.<br /> :Смотри, не упусти свою судьбу», —<br /> :так он сказал.<br /> :(Ноо!)<br /> :Когда почтенный старец,<br /> :подобно старой собаке, во сне скулящей,<br /> :тойук свой протяжно пропел,<br /> :после этого<br /> :наш человек-то<br /> :вот такими словами,<br /> :вот такими речами<br /> :отвечал, говорят.<br /> :На старца в упор глядя,<br /> :взглядом в него впиваясь,<br /> :с любопытством его разглядывая,<br /> :песню в ответ пропел.<br /> :(Ноо!)<br /> :(Харыаджылаан Бэргэн:)<br /> <br /> |}<br /> <br /> [[Категория:Модун Эр Соҕотох]]</div>

Alik