http://wiki.sakhatyla.ru/w/index.php?action=history&feed=atom&title=%D0%9C%D0%BE%D0%B4%D1%83%D0%BD_%D0%AD%D1%80_%D0%A1%D0%BE%D2%95%D0%BE%D1%82%D0%BE%D1%85_-_%D1%81%D1%82%D1%80.033 2026-06-10T12:02:46Z История изменений этой страницы в вики MediaWiki 1.19.1 //wiki.sakhatyla.ru/w/index.php?title=%D0%9C%D0%BE%D0%B4%D1%83%D0%BD_%D0%AD%D1%80_%D0%A1%D0%BE%D2%95%D0%BE%D1%82%D0%BE%D1%85_-_%D1%81%D1%82%D1%80.033&diff=4265&oldid=prev 2008-09-26T23:44:11Z

<p>Новая: {| | :Бэйэлээтэр бэйэм :Сүрэҕим чопчутун, :Быарым тулаайаҕын :Айахпар аһаталларын билбэккэбин, :Көрөр х...</p> <p><b>Новая страница</b></p><div>{|<br /> |<br /> <br /> :Бэйэлээтэр бэйэм<br /> :Сүрэҕим чопчутун,<br /> :Быарым тулаайаҕын<br /> :Айахпар аһаталларын билбэккэбин,<br /> :Көрөр хараҕым сабылламмын,<br /> :Истэр кулгааҕым бүөлэнэммин,<br /> :Оҕобунан аһылыктаммыт абабы-ын<br /> :Көрүҥүтүүй!<br /> :Чэй эрэ, нойоон<br /> :Харыадьылаан Бэргэн,<br /> :Эн диэтэх киһи,<br /> :Орто дойду диэкки буолаҥҥын,<br /> :Ийэбит ууһун<br /> :Иҥнэри баттаан эрэҕи-ин,<br /> :Төрөтөр оҕоҥ,<br /> :Уол оҕоҥ<br /> :Оноҕоһунан оонньуурун саҕана,<br /> :Кыыс оҕоҥ<br /> :Кыптыыйынан кырпалыы<br /> :Оонньуурун саҕана<br /> :Хара хапсыыр буоламмын,<br /> :Сэргэҥ төрдүгэр хатанаммын,<br /> :Хара хапсыыр буолан,<br /> :Үс үйэ тухары<br /> :Өнүппэтим буолуо, нойоон», — дии сыппыта.<br /> :(Ноо!)<br /> :Биһиги киһибит<br /> :Үчүгэйи эттиҥ диэн үөрбэтэҕэ,<br /> :Куһаҕаны эттиҥ диэн хомойботоҕо.<br /> :Сэттэ былас сыһыахтаах<br /> :Тэмэликээн Куо барахсаны<br /> :Ньылбы тутан ылбыттара даҕаны,<br /> :Аҕаларыгар,<br /> :Эр Соҕотох дойдута<br /> :Субу туһунан буолуо диэбиттэрэ даҕаны,<br /> :Аттарын мииннилэр даҕаны,<br /> :Бу дойдуга айаннаан-сэмэлээн,<br /> :Алгыстаах алҕаабытын курдук,<br /> :Тойуктаах туойбутун курдук,<br /> :Адаҕыйбыт аан дойдуларыгар,<br /> :Торулуйбут туруу дойдуларыгар<br /> :Айаннаан-сэмэлээн кэлбиттэр эбит.<br /> :(Ноо!)<br /> :Онно бэйэлэрин<br /> <br /> |<br /> <br /> :Когда собственного из собственных,<br /> :средоточие моего сердца,<br /> :придаток моей печени,<br /> :в пасть мне сунули,<br /> :смотрящие глаза мои — закрыло ведь,<br /> :слышащие уши мои — заложило ведь,<br /> :родное дитя, не узнав, проглотил, о горе мое,<br /> :поглядите-ка!<br /> :Ну-ка, нойоон<br /> :Харыаджылаан Бэргэн,<br /> :хоть ты такой молодец,<br /> :на сторону Среднего мира став,<br /> :материнский наш род*<br /> :на погибель ведь обрекаешь,<br /> :в будущем, когда рожденным тобою детям:<br /> :сыну твоему<br /> :стрелами забавляться время придет,<br /> :дочери твоей<br /> :ножницами бойко<br /> :резать-играть время наступит, —<br /> :я, черной весенней стужей оборотясь,<br /> :у подножья коновязи твоей схоронюсь,<br /> :черной весенней стужей морозя,<br /> :на три века потомкам твоим<br /> :житья не дам, нойоон&quot;, — сказал.<br /> :(Ноо!)<br /> :Наш человек,<br /> :хорошим словам не обрадовавшись,<br /> :на худые слова не обидевшись,<br /> :с семисаженной косой<br /> :Тэмэликээн Куо-красавицу<br /> :проворно схватив,<br /> :к родителю своему [отправился].<br /> :&quot;Родина Эр Соготоха<br /> :вот там, мол&quot;, — решив,<br /> :[вместе с братом] на коней своих сели,<br /> :в ту страну доехали-добрались,<br /> :будто кто их алгысом благословлял,<br /> :будто кто их тойуком сопровождал —<br /> :в благословенном своем краю,<br /> :в благодатной своей стране<br /> :благополучно очутились, оказывается.<br /> :(Ноо!)<br /> :А там<br /> <br /> |-<br /> |<br /> <br /> :Аймах уруулара,<br /> :Аан дойдулара<br /> :Уруккуттан даҕаны<br /> :Билэн олороллор эбит,<br /> :Бэлэмнээн олороллор эбит.<br /> :Киҥкир хара тыа курдук<br /> :Киэҥ урууларын мунньаннар,<br /> :Баай хара тыа курдук<br /> :Бар дьоннорун мунньаннар,<br /> :Үс чулуу бухатыыраттар<br /> :Баар сирдэригэр,<br /> :Ол аайы баҕас<br /> :Үөһээттэн үөрбэ буолан<br /> :Туспэт буолуохтаахтар,<br /> :Алларааттан атара буолан,<br /> :Күөрэйбэт буолуохтаахтар,<br /> :Орто дойдуттан<br /> :Будьур сүүстээхтэр,<br /> :Буулаҕа моойдоохтор<br /> :Буулаабат буолуохтаахтар диэннэр,<br /> :Эрдэттэн тэрийэн олороннор,<br /> :Үс бухатыыр киһини<br /> :Көрсө биэрэннэр,<br /> :Аймах уруулара,<br /> :Аан дойдулара<br /> :Субу курдук<br /> :Айхаллыы-уруйдуу<br /> :Тоһуйбуттар эбит.<br /> :(Ноо!)<br /> :Үөрүүлэрэ үрдээн,<br /> :Уоттара күөдьүйэн,<br /> :Уордаах мохсоҕолум<br /> :Отут хонон уоруйан-суоруйан,<br /> :Уҥуоргу дьоргул хара тыатын<br /> :Кыайан туттубатах,<br /> :Урсун дуолай<br /> :Улуу тумарык<br /> :Алаас эбэ хотуҥҥа<br /> :Субу курдук<br /> :Тиэргэн тэринэннэр<br /> :Дьиэ туттаннар,<br /> :Хаҥкыйар хаалдьыгар дылы<br /> :Харыады маҥаас аттаах<br /> :Харыадьылаан Бэргэн,<br /> :Күн-халлаан анныгар<br /> <br /> |<br /> <br /> :родня и сородичи,<br /> :страна родимая<br /> :давным-давно уже<br /> :знали, оказывается, что они едут,<br /> :подготовились к встрече, оказывается.<br /> :Словно деревья в дремучем лесу,<br /> :многочисленные родственники, собравшись,<br /> :словно деревья в густом лесу,<br /> :сородичи все, собравшись, [думая:]<br /> :&quot;На это место,<br /> :где три отменных богатыря живут,<br /> :вот теперь-то<br /> :сверху, копьем обернувшись,<br /> :на нас никто не обрушится,<br /> :снизу, острогой оборотясь,<br /> :на нас никто не нагрянет,<br /> :из Среднего мира<br /> :крутолобые,<br /> :с могучими шеями<br /> :напасть не посмеют, мол&quot;, —<br /> :заранее приготовились,<br /> :тех трех богатырей<br /> :торжественно встретили,<br /> :родня и сородичи,<br /> :страна их родимая<br /> :приветствиями-восхвалениями —<br /> :вот так<br /> :встретили их, оказывается.<br /> :(Ноо!)<br /> :Радость их приумножилась,<br /> :ярко их очаг разгорелся,<br /> :на таком, что и грозный сокол,<br /> :летя изо всех сил, за тридцать дней<br /> :окраинных высоких темных его лесов<br /> :достичь не сможет,<br /> :на неохватно просторном,<br /> :на необъятно великом<br /> :почтенном алаасе<br /> :вот так<br /> :подворье свое устроили,<br /> :дом себе возвели;<br /> :Харыаджылаан Бэргэн,<br /> :владеющий черным конем с белою головой<br /> :до изгиба шеи,<br /> :Кёмюс Кыырыктай-богатырь,<br /> <br /> |-<br /> |<br /> <br /> :Көтөн-мөҥөн үөскээбит<br /> :Көҕөччөр борон аттаах<br /> :Көмүс Кыырыктай бухатыыр,<br /> :Босхо хара тыаны<br /> :Моойдоох баһынан куотар<br /> :Моҕул кугас аттаах<br /> :Модун Эр Соҕотох буоланнар,<br /> :Аарыма дойду<br /> :Атыырдара буоланнар,<br /> :Улуу дойду<br /> :Буойуттара буоланнар,<br /> :Үөһээттэн үргүөр<br /> :Үргүйүөн иннигэр<br /> :Үтүө ааттарыттан куттананнар,<br /> :Алларааттан аргыар<br /> :Аргыйыан иннигэр<br /> :Ааттаах ааттарыттан чаҕыйаннар,<br /> :Орто дойдуттан<br /> :Будьур сүүстээхтэр,<br /> :Буулаҕа моойдоохтор<br /> :Бурууһуохтарын иннигэр<br /> :Кинилэр үтүө ааттарыттан,<br /> :Үрдүк сурахтарыттан куттанан,<br /> :Ырааҕынан тумнан ааһар<br /> :Дойдулара буолан биэрэр.<br /> :(Ноо!)<br /> :Бу курдук<br /> :Үөһээттэн үргүөр үргүйдэҕинэ,<br /> :Үтүлүктэринэн бүөлүү анньаннар,<br /> :Алларааттан аргыар аргыйдаҕына,<br /> :Атахтарынан саба үктээннэр,<br /> :Орто дойдуларын<br /> :Будьур сүүстээхтэр,<br /> :Буулаҕа моойдоохтор<br /> :Буулуур күннэригэр<br /> :Аарайар санныларынан хаххалааннар,<br /> :Аан дойдуларын,<br /> :Аймах урууларын<br /> :Атаҕастыыр киһи көстүбэккэ,<br /> :Өр бириэмэлэргэ<br /> :Үчүгэйкээн баҕайытык<br /> :Олорбуттара эбитэ үһү.<br /> :(Ноо!)<br /> :Ити кэнниттэн<br /> :Аҕыс үрэх баһын арҕараннар,<br /> <br /> |<br /> <br /> :владеющий темно-серым конем,<br /> :под солнечным небом<br /> :привольно-беспечно выросшим,<br /> :Могучий Эр Соготох,<br /> :владеющий темно-рыжим конем<br /> :с гривастою головой<br /> :выше темного леса-колка, — все<br /> :необъятной страны<br /> :первейшими стали,<br /> :великой страны<br /> :воинами-защитниками стали;<br /> :сверху подуть сквозняком<br /> :хоть и хотели бы —<br /> :да имен их доблестных устрашались,<br /> :снизу повеять холодом<br /> :хоть и хотели бы —<br /> :да имен их прославленных остерегались,<br /> :из Среднего мира<br /> :крутолобые,<br /> :с крепкими шеями<br /> :нагрянуть хоть и хотели бы —<br /> :да грозных имен их,<br /> :высокой славы их испугавшись,<br /> :окольными путями обходить стали —<br /> :такой их страна стала.<br /> :(Ноо!)<br /> :Вот так:<br /> :если сверху сквозняк подует —<br /> :рукавицами дыру заткнут,<br /> :если снизу холод повеет —<br /> :ногами дыру закроют,<br /> :если из Среднего мира<br /> :крутолобые,<br /> :с крепкими шеями<br /> :наседать станут —<br /> :широкими спинами загородят,<br /> :потому-то страну их,<br /> :родню и сородичей<br /> :никто обижать не смел,<br /> :долгие времена<br /> :благоденствуя,<br /> :хорошо жили они, говорят.<br /> :(Ноо!)<br /> :После этого<br /> :по верховьям восьми рек расселяясь,<br /> <br /> |}<br /> <br /> [[Категория:Модун Эр Соҕотох]]</div>

Alik