http://wiki.sakhatyla.ru/w/index.php?action=history&feed=atom&title=%D0%9C%D0%BE%D0%B4%D1%83%D0%BD_%D0%AD%D1%80_%D0%A1%D0%BE%D2%95%D0%BE%D1%82%D0%BE%D1%85_-_%D1%81%D1%82%D1%80.032 2026-06-10T12:03:12Z История изменений этой страницы в вики MediaWiki 1.19.1 //wiki.sakhatyla.ru/w/index.php?title=%D0%9C%D0%BE%D0%B4%D1%83%D0%BD_%D0%AD%D1%80_%D0%A1%D0%BE%D2%95%D0%BE%D1%82%D0%BE%D1%85_-_%D1%81%D1%82%D1%80.032&diff=4264&oldid=prev 2008-09-26T22:42:48Z

<p>Новая: {| | :Киһи-и тиийэн кэлли-им. :Айан-дьайан үөскэппит :Аар тойон аҕам, :Сүүспэр диэри :Сүбэҕин сүктэр, :Үтүө...</p> <p><b>Новая страница</b></p><div>{|<br /> |<br /> <br /> :Киһи-и тиийэн кэлли-им.<br /> :Айан-дьайан үөскэппит<br /> :Аар тойон аҕам,<br /> :Сүүспэр диэри<br /> :Сүбэҕин сүктэр,<br /> :Үтүө алгыскын<br /> :Үрдүбэр сүктэриэ диэммин,<br /> :Айаннаан-сэмэлээн<br /> :Аат ааттааммын,<br /> :Албан уккуйан,<br /> :Тиийэн кэллим,<br /> :Чээй, туох дииргин<br /> :Биир биллэрэ охсу-уй», — дии турбута.<br /> :(Ноо!)<br /> :Ити кэнниттэн<br /> :Биһиги киһибит<br /> :Бэйэтэ да соһуйан хаалла.<br /> :Туох бэйэлээх<br /> :Ол ыккардыгар* оҕо<br /> :Баччалаах алдьархайдаах<br /> :Улахан бухатыыр буола,<br /> :Айыллан кэлбит бэйэтэ буолуо (дуо) диэн,<br /> :Итэҕэйбэтэх киһи курдук<br /> :Өрө-таҥнары көрбөхтөөн баран,<br /> :Уол киһитигэр дорообо уунан,<br /> :Илиитин туттаран кэбиспитэ.<br /> :Субу курдук диэн тойуктаах,<br /> :Сити курдук кэпсэллээх<br /> :Буола турбута эбитэ үһү.<br /> :(Ноо!)<br /> :(Модун Эр Соҕотох:)<br /> :«Дьэ, һэ, һэ!<br /> :Тускулаах бэйэҕэр<br /> :Дуолан кирдьик<br /> :Дорообуйа буоллу-унууй.<br /> :Мин бэйэлээх киһи<br /> :Айан-дьайан үөскэппит<br /> :Аар тойон аҕаҥ<br /> :Сонун сураҕын,<br /> :Албан аатын<br /> :Аҕыс дойдуга аалыҥнаабыты-ын<br /> :Истэ сылдьарын буолуо, нойон.<br /> :Айа эстэр<br /> :Араллаана буолла,<br /> :Кирис быстар<br /> <br /> |<br /> <br /> :человек приехал сюда.<br /> :Думая, что меня породивший<br /> :почтенный отец мой<br /> :выше головы<br /> :советов даст,<br /> :добрыми алгысами<br /> :меня благословит, думая,<br /> :долгий путь пройдя,<br /> :имя твое называя,<br /> :к славе твоей взывая,<br /> :сюда я прибыл.<br /> :Ну-у, что ты на это скажешь,<br /> :быстрей выкладывай-ка», — сказал он.<br /> :(Ноо!)<br /> :После этого —<br /> :наш человек<br /> :в растерянности стоял:<br /> :&quot;Какое же такое дитя<br /> :так быстро, однако,<br /> :таким устрашающим,<br /> :стало, мол, огромным богатырем?&quot; — думая,<br /> :глазам своим не веря,<br /> :вверх-вниз смущенно поглядывая,<br /> :тому человечищу для приветствия<br /> :руку свою вперед протянув,<br /> :подал ее,<br /> :и вот такими словами,<br /> :вот такими речами<br /> :заговорил, говорят.<br /> :(Ноо!)<br /> :(Могучий Эр Соготох:)<br /> :«Дьэ, хэ, хэ!<br /> :К тебе обращенное<br /> :от чистого сердца<br /> :&quot;здравствуй!&quot; пусть будет.<br /> :Я тот человек,<br /> :который тебя породил,<br /> :почтенный отец твой,<br /> :о том, что весть обо мне,<br /> :о моем прославленном имени<br /> :на восемь стран разнеслась,<br /> :ты уже слышал, нойон, наверное.<br /> :Нацеленному самострелу выстрелить<br /> :тревожная пора наступила,<br /> :натянутой тетиве оборваться<br /> <br /> |-<br /> |<br /> <br /> :Киччиргэнэ тирээтэ.<br /> :Эн убайык<br /> :Күн халлаан анныгар<br /> :Көтөн-мөҥөн үөскээбит<br /> :Көгөччөр бороҥ аттаах<br /> :Көмүс Кыырыктай бухатыы-ыр,<br /> :Тэмэликээн Куо диэн<br /> :Кэргэнин уоран барбыттарын<br /> :Ирдээн барбытын<br /> :Үрдүк бэйэтин кэмнээн,<br /> :Үтүө бөҕөтүн өһөрөн<br /> :Эрэллэр үһү.<br /> :Ол кимий диэтэргин<br /> :Түүн төрөөбүт<br /> :Дүөдэҕэ сүрэхтэммит,<br /> :Төбөт Туурай бухатыыр<br /> :Уоран-талаан<br /> :Иэримэ дьиэбитин<br /> :Илдьи тэпсэн,<br /> :Аан дойдубутун алдьатан,<br /> :Атаҕастаан барбыт эби-ит.<br /> :Чэйиий,<br /> :Күүс көмө буолан көрүөххүн<br /> :Төһөлөөх буолу-уой», — диэбитэ.<br /> :(Ноо!)<br /> :Хаҥкыйар хаалдьыгар диэри<br /> :Харыады маҥаас аттаах<br /> :Харыадьылаан Бэргэн<br /> :Итиччэни истэн баран,<br /> :Туруо баара дуо?<br /> :Урукку-хойукку өттүгэр<br /> :Охсуһуу диэни билбэтэх киһи да буоллар,<br /> :Ол курдук<br /> :Илин халлаан<br /> :Истиэнэтин аннын диэкки<br /> :Харыады маҥаас атын<br /> :Салайа баттаан кэбиспитэ даҕаны,<br /> :Ол курдук<br /> :Уохтаах этиҥ сирдьиттэнэн,<br /> :Сааллар чаҕылҕан аргыстанан,<br /> :Үүнэр мас таҥнары сыыйыллан, [барбыта,]<br /> :Көҥүтэ тэптэрэн кээспитэ,<br /> :Күөл онно буолан чөҥөрүспүттэрэ,<br /> :Сыыйыта тэптэрэн кээспитэ,<br /> <br /> |<br /> <br /> :неизбежное время пришло.<br /> :У твоего старшего брата<br /> :Кёмюса Кыырыктая-богатыря,<br /> :владеющего темно-серым конем,<br /> :под солнечным небом<br /> :привольно-беспечно выросшим,<br /> :жену его по имени Тэмэликээн Куо<br /> :тайно выкрали-увезли,<br /> :он вдогонку пустился было,<br /> :да высокую славу его уменьшать,<br /> :могучую силу его убавлять<br /> :начали, говорят.<br /> :&quot;Кто на такое осмелился?&quot; — спросишь, [отвечу:]<br /> :это ночью рожденный,<br /> :в болоте крещенный<br /> :Тёбёт Туурай-богатырь<br /> :на нас напал,<br /> :уютную нашу обитель<br /> :совсем разорив,<br /> :родную нашу землю в прах истоптав,<br /> :всех нас обидев, ушел ведь.<br /> :Ну-ка,<br /> :опорой-подмогой нам быть<br /> :не согласишься ли?» — сказал он.<br /> :(Ноо!)<br /> :Харыаджылаан Бэргэн,<br /> :владеющий черным конем с белою головой<br /> :до изгиба шеи,<br /> :такое услышав,<br /> :на месте устоит, что ли?<br /> :Хоть раньше-прежде<br /> :он и не знал, что такое битва,<br /> :все же<br /> :к нижнему краю<br /> :восточного небосклона<br /> :черного с белою головой коня своего<br /> :поспешно повернув, туда направился,<br /> :вот так —<br /> :грозными громами сопутствуемый,<br /> :сверкающей молнией сопровождаемый,<br /> :так, что растущие деревья травой стелились,<br /> :выбоины от копыт коня<br /> :в ложа круглых озер превращались,<br /> :отлетавшие комья земли<br /> <br /> |-<br /> |<br /> <br /> :Сырҕан эһэ буолан сыналыспыттара.<br /> :Ол курдук<br /> :Ханнык да бухатыырдааҕар<br /> :Уохтаахтык-күүстээхтик айаннаан,<br /> :Өр илии айаннаабытын билбэтэҕэ,<br /> :Өтөр илии айаннаабытын билбэтэҕэ.<br /> :Айаннаан-сэмэлээн,<br /> :Аллараа дойдуга<br /> :Тиийэн кэлбитэ<br /> :[Икки бухатыыр]<br /> :Сэттэ хахай кыыл<br /> :Кыайан таба тирэнэн турбатах,<br /> :Таас туруу тиэргэҥҥэ<br /> :Билиитэ таас миэстэтигэр<br /> :Охсуһан бөҕө<br /> :Өлө оонньуу сылдьалларын<br /> :Көрө биэрбитэ.<br /> :(Ноо!)<br /> :Оол көрө биэрбитэ даҕаны<br /> :Аттыларыгар тиийэн туран эрэн,<br /> :Атыттан түспэккэ эрэ<br /> :Түүн торөөбүт<br /> :Дүөдэҕэ сүрэхтэммит,<br /> :Чөҥөчөкко үҥпүт<br /> :Төбөт Туурай бухатыыры<br /> :Атын үрдүгэр олорон эрэ<br /> :Саҕатыттан ньылбы тардан ылан,<br /> :Үлтү таһыйан баран,<br /> :Уот Чумулу муораҕа<br /> :Быраҕан биэрбитэ.<br /> :(Ноо!)<br /> :Уот Чумулу муора иччитэ обургу<br /> :Хабан ылан, ыйыстан кэбиһэн баран,<br /> :Субу курдук диэн саҥалаах,<br /> :Сити курдук диэн кэпсэллээх<br /> :Буола сыппыта:<br /> :(Ноо!)<br /> :(Уот Чумулу иччитэ:)<br /> :«Абытайбын, халахайбын!<br /> :Арҕаһыттан тэһииннээх<br /> :Айыы хаан аймахтара<br /> :Төрөппүт оҕобунан<br /> :Айахпар бэлэх уунан аһаппыт<br /> :Аанай-туонай абабын!<br /> <br /> |<br /> <br /> :свирепыми медведями становились,<br /> :вот так —<br /> :быстрее, чем любой другой богатырь,<br /> :мощно-стремительно в путь пустился,<br /> :долго ли ехал — сам не знал,<br /> :недолго ли — сам не ведал.<br /> :Только ехал-ехал<br /> :да в Нижнем мире<br /> :и очутился.<br /> :Двух богатырей,<br /> :там, где семь львов,<br /> :упираясь когтями, устоять не смогли бы,<br /> :на каменной площадке<br /> :высокого каменного уступа<br /> :в битве жестокой<br /> :насмерть схватившихся<br /> :сразу увидел.<br /> :(Ноо!)<br /> :Вот их увидев,<br /> :к ним подъехал<br /> :и, с коня своего не слезая даже,<br /> :тут же ночью рожденного,<br /> :в болоте крещенного,<br /> :пням поклонявшегося<br /> :Тёбёт Туурая-богатыря,<br /> :на коне своем сидя,<br /> :за ворот проворно схватил<br /> :да как следует его отхлестав,<br /> :в Уот Чумулу-море<br /> :с размаху бросил.<br /> :(Ноо!)<br /> :А дух-хозяин-то Уот Чумулу-моря,<br /> :подхватив его, вмиг проглотил<br /> :и вот с такими словами,<br /> :с такой вот речью<br /> :внизу лежал.<br /> :(Ноо!)<br /> :(Дух-хозяин Уот Чумулу:)<br /> :&quot;Горе-горе мое!<br /> :С поводьями за спиной<br /> :племена айыы-хаан<br /> :родным дитем моим,<br /> :в пасть мне его сунув, угостили меня,<br /> :о горесть-досада!<br /> <br /> |}<br /> <br /> [[Категория:Модун Эр Соҕотох]]</div>

Alik