http://wiki.sakhatyla.ru/w/index.php?action=history&feed=atom&title=%D0%9C%D0%BE%D0%B4%D1%83%D0%BD_%D0%AD%D1%80_%D0%A1%D0%BE%D2%95%D0%BE%D1%82%D0%BE%D1%85_-_%D1%81%D1%82%D1%80.031 2026-06-10T13:20:11Z История изменений этой страницы в вики MediaWiki 1.19.1 //wiki.sakhatyla.ru/w/index.php?title=%D0%9C%D0%BE%D0%B4%D1%83%D0%BD_%D0%AD%D1%80_%D0%A1%D0%BE%D2%95%D0%BE%D1%82%D0%BE%D1%85_-_%D1%81%D1%82%D1%80.031&diff=4263&oldid=prev 2008-09-20T19:29:48Z

<p>Новая: {| | :Модун Эр Соҕотох, :Уоллаатар уолгун, :Көмүрүйдэр сүрэҕин чопчутун :Төбөт Туурай бухатыыр :Үрдүк бэ...</p> <p><b>Новая страница</b></p><div>{|<br /> |<br /> <br /> :Модун Эр Соҕотох,<br /> :Уоллаатар уолгун,<br /> :Көмүрүйдэр сүрэҕин чопчутун<br /> :Төбөт Туурай бухатыыр<br /> :Үрдүк бэйэтин кэмнээн,<br /> :Үтүө бөҕөтүн өһөрөн эрэр дииллэ-эр.<br /> :Биһиги хайа дойду хамаандалара<br /> :Халыйан иһэҕит диэҥҥин,<br /> :Ыйытар эбит буоллаххына-а,<br /> :Үөһээҥи айыыларга<br /> :Үҥсүү түспүтүгэр<br /> :Дьүүллэнэн аххан иһэби-ит.<br /> :Аллараа дойдум<br /> :Арбыйа Тойон оҕонньоро(о) тахсан,<br /> :Кыттыы ылан,<br /> :Кытта дьүүллээн, сиэн-аһаан ыытта,<br /> :Иҥиирбититтэн иҥиир көҕүрэтэн,<br /> :Аан дархан андаҕары ылан,<br /> :Күүдээх кутуйах<br /> :Тыынын быһыа суох буоламмы-ыт,<br /> :Орто дойдуттан<br /> :Чооруос чыычаах да төбөтүн<br /> :Алдьатыа суох буолан,<br /> :Андаҕар туттаран кэллиби-ит.<br /> :Чэ-эй, нойоон,<br /> :Тура-олоро толкуйдана турууй,<br /> :Сыта-тура сыаналанан<br /> :Көрдөҕүҥ буолуо-уо», — дии-дии,<br /> :Ырыалаах-тойуктаах<br /> :Тус хоту диэкки көтөн<br /> :Күпсүүрдүү турбуттара.<br /> :Ити кэнниттэн<br /> :Биһиги киһибит<br /> :Сыһыыттан сылгылаан,<br /> :Хонууттан хомуйан<br /> :Моҕул кугас ат сылгытын аҕалан,<br /> :Хаҥха дьолуо<br /> :Ыҥыырын ыҥыырдаан,<br /> :Сүүрэр былыт<br /> :Сөрүөтүн сөрүөлээн,<br /> :Курбуу-дьирбии<br /> :Холунун тардан,<br /> :Сол ыккардыгар<br /> :Өр бириэмэлэр ааспыттарын кэннэ,<br /> :Айаннаары аххан турдаҕына,<br /> <br /> |<br /> <br /> :выше темного леса-колка,<br /> :ведь твоего сына-сынища,<br /> :средоточия бьющегося твоего сердца,<br /> :богатырь Тёбёт Туурай<br /> :высокую славу уменьшает,<br /> :могучую силу начал убавлять, говорят.<br /> :&quot;Какой страны посланцы<br /> :в эту сторону завернули, мол?&quot; —<br /> :если у нас спросишь, [ответим:]<br /> :мы, у верховных божеств<br /> :по жалобе на нас<br /> :на суде побывав, теперь возвращаемся.<br /> :Даже владыка Нижнего мира<br /> :Арбыйа Тойон-старец, поднявшись,<br /> :в суде том участвовал,<br /> :судил нас немилосердно;<br /> :силы сухожилий наших уменьшили,<br /> :клятву страшную с нас взяли,<br /> :что и серой мыши<br /> :дыхания не прервем<br /> :в Среднем мире,<br /> :и головы воробышка<br /> :не тронем, мол,<br /> :клятву дав, мы возвращаемся.<br /> :Ну, а ты, нойоон, [о сыне своем]<br /> :стоя-сидя, быстрее надумать,<br /> :лежа-стоя, скорее решить<br /> :должен», — так говоря,<br /> :с карканьем-пением<br /> :прямо на север<br /> :стремительно полетели.<br /> :После этого —<br /> :наш человек,<br /> :пока, по лугам разыскивая, нашел,<br /> :по полям бегая, поймал<br /> :темно-рыжего коня своего,<br /> :[пока] большим тяжелым<br /> :седлом оседлал его,<br /> :да подобный летучему облаку<br /> :потник подложил под седло,<br /> :да узорно-плетеными<br /> :подпругами туго его затянул, -<br /> :времени между тем<br /> :изрядно ушло;<br /> :когда уже был готов в путь тронуться, —<br /> <br /> |-<br /> |<br /> <br /> :Сир үрдэ сиккиэрдэннэ,<br /> :Дойду үрдэ долгуннурда,<br /> :Түөрт түрүлүөкэлээх<br /> :Түтүм дьүккүөр холорук<br /> :Түҥнэри сөрөөн кэллэ,<br /> :Аҕыс таталҕаннаах<br /> :Ала дьалхаан холорук<br /> :Таҥнары сатыылаабыта,<br /> :Аҕыс аанын хаххалаата,<br /> :Түөрт үөдэнин бүөлээтэ.<br /> :Маҥаната байааттан ылла,<br /> :Ураһата охто сыста,<br /> :Ол кэнниттэн<br /> :Өйдөөн-дьүүллээн көрбүтэ:<br /> :Тыһаҕас ынах саҕа<br /> :Тибилгэннэнэн,<br /> :Бургунас ынах саҕа<br /> :Бургуннанан,<br /> :Сордоҥ балык тахсан,<br /> :Туһахха иҥнибитэ,<br /> :Куобах кыыл<br /> :Тууга киирбитэ.<br /> :Куоҕас баһа быстар,<br /> :Кус хараҕа тэстэр<br /> :Аҕыс айдаана,<br /> :Тоҕус сугулаана буолбутугар<br /> :Туох ааттаах бэйэлээх<br /> :Үрдүк бэйэбин кэмнээри,<br /> :Үтүө бэйэбин өһөрөөрү,<br /> :Истэҕэ буолуой диэн,<br /> :Кэтэһэн аххан турбута.<br /> :(Ноо!)<br /> :Кэтэһэн аххан турдаҕына,<br /> :Хаһан даҕаны<br /> :Көрүөх даҕаны суох,<br /> :Көрбүт да суох,<br /> :Оннук үлүгэрдээх улахан<br /> :Аттаах киһи тиэргэнин диэкки,<br /> :Сиэллэрэн дибдитэн кэлэн,<br /> :Тохтуу биэрбитэ.<br /> :(Ноо!)<br /> :Бу киһини<br /> :Түтүм бараан дьүһүнүн<br /> :Өйдөөн-дьүүллээн көрдөххө,<br /> :Абааһы да бухатыырыгар,<br /> <br /> |<br /> <br /> :над землей ветром повеяло,<br /> :покров земли взволновался,<br /> :четырехтревожный<br /> :внезапный сильный вихрь<br /> :сверху обрушился,<br /> :восьмикратным громом сопутствуемый,<br /> :черно-белый буйный вихрь<br /> :вниз устремился,<br /> :у дома восемь дверей захлопнул,<br /> :четыре входа завалил<br /> :так, что опоры-столбы зашатались,<br /> :так, что жилище чуть не рухнуло.<br /> :После этого<br /> :внимательно пригляделся:<br /> :с телку-двухлетку<br /> :наносы намело,<br /> :с телку-трехлетку<br /> :завалы нанесло,<br /> :щука-рыба, из воды выпрыгнув,<br /> :в силки угодила,<br /> :заяц-зверь<br /> :в вершу попал.<br /> :Такая, что голова гагары сама собой отвалиться может,<br /> :глаз утки сам по себе лопнуть может, —<br /> :неимоверная круговерть поднялась,<br /> :несусветная суета началась.<br /> :&quot;Кто же такой дерзкий<br /> :высокую славу мою уменьшить,<br /> :могучую силу мою убавить<br /> :идет сюда, мол?&quot; — [думая],<br /> :в ожидании настороже стоял.<br /> :(Ноо!)<br /> :Когда так стоял, ожидаючи,<br /> :никогда никем еще<br /> :даже в мыслях не представляемый,<br /> :в глаза не виданный —<br /> :огромный всадник<br /> :на подворье его,<br /> :быстрой рысью примчавшись,<br /> :остановился.<br /> :(Ноо!)<br /> :Если к этому человеку,<br /> :к внешнему виду его<br /> :внимательно присмотреться —<br /> :ни на богатыря-абаасы,<br /> <br /> |-<br /> |<br /> <br /> :Айыы да бухатыырыгар<br /> :Итинник төрөл көрүҥнээх аттаах,<br /> :Төрөл көрүҥнээх бэйэлээх<br /> :Урааҥхай саха баарын<br /> :Сатаан сыаналаабатаҕа,<br /> :Ол баҕайыта<br /> :Аттыгар кэлэн туран эрэн,<br /> :Абааһы диэхтэн абааһы курдук,<br /> :Айыы диэхтэн абааһы курдук<br /> :Дьүһүннээх киһи кэлэн туран эрэн,<br /> :Субу курдук диэн тойуктаах,<br /> :Сити курдук диэн кэпсэллээх,<br /> :Ыыс будаан ырылаах,<br /> :Туман туурай тойуктаах<br /> :Буола турбута эбитэ үһү.<br /> :(Ноо!)<br /> :(Харыадьылаан Бэргэн:)<br /> :«Дьэ, һэ, һэ!<br /> :Босхо хара тыаны<br /> :Моойдоох баһынан куотар<br /> :Моҕул кугас аттаах<br /> :Модун Эр Соҕотох,<br /> :Ту-ускулаах бэйэҕэр,<br /> :Дуолан кирдьик<br /> :Дорообону тосхойдум,<br /> :Тута баҕас туру-уй!<br /> :Тыыннаах бэйэҕэр<br /> :Үс күдэн хара күлүккэр<br /> :Үс төгүл сүгүрүйэби-ин.<br /> :Ки-им бэйэлээх киһи кэлэҥҥин,<br /> :Толоон хаба ортотуттан<br /> :Дорообонон тосхойдуҥ,<br /> :Баһыыбалаан матаҥнаатын диэтэрги-ин<br /> :Били маары<br /> :Уот Чолбоодой удаҕан диэн<br /> :Ийэ курдук ийэлээхпин,<br /> :Айан-дьайан үөскэппит<br /> :Аар тойон аҕам,<br /> :Арааһа, эн буолуо диэн,<br /> :Кэлэн турабы-ын<br /> :Ким ааттаах<br /> :Киһи кэллиҥ диэтэргин,<br /> :Хаҥкыйар хаалдьыгар диэри<br /> :Харыады маҥаас аттаах<br /> :Харыдьылаан Бэргэн диэн<br /> <br /> |<br /> <br /> :ни на богатыря-айыы<br /> :дородством коня своего,<br /> :своим дородством он не походит,<br /> :кто бы из ураангхай саха<br /> :был бы ему сродни — не додумался.<br /> :А громадина эта,<br /> :к нему подойдя, рядом стала,<br /> :сказать абаасы — на человека-айыы вроде похож,<br /> :сказать айыы — на абаасы вроде похож —<br /> :такой вот человечище, рядом встав,<br /> :вот такой тойук затянул,<br /> :такие слова сказал,<br /> :со скрытым смыслом<br /> :замысловатый тойук<br /> :запел, говорят.<br /> :(Ноо!)<br /> :(Харыаджылаан Бэргэн:)<br /> :«Дьэ-хэ-хэ\<br /> :Могучий Эр Соготох,<br /> :владеющий темно-рыжим конем<br /> :с гривастой головой<br /> :выше темного леса-колка,<br /> :к тебе именно<br /> :от чистого сердца<br /> :со своим &quot;здравствуй!&quot; я обращаюсь,<br /> :прими его!<br /> :Тебе именно, живому,<br /> :трем темным теням твоим<br /> :трижды поклоны бью.<br /> :&quot;Какой-такой человек, сюда придя,<br /> :среди поля<br /> :приветствием встречает,<br /> :благодарность приносит, мол?&quot; — спросишь, [отвечу:]<br /> :это я, тот, которому<br /> :шаманка Уот Чолбоодой<br /> :родной матерью приходится,<br /> :а породившим<br /> :почтенным отцом,<br /> :наверно, ты приходишься, думая,<br /> :приехал сюда.<br /> :&quot;Каким именем нареченный<br /> :человек пришел, мол?&quot; — спросишь, [отвечу:]<br /> :Харыаджылаан Бэргэн,<br /> :владеющий черным конем с белою головой<br /> :до изгиба шеи, — с таким именем<br /> <br /> |}<br /> <br /> [[Категория:Модун Эр Соҕотох]]</div>

Alik