http://wiki.sakhatyla.ru/w/index.php?action=history&feed=atom&title=%D0%9C%D0%BE%D0%B4%D1%83%D0%BD_%D0%AD%D1%80_%D0%A1%D0%BE%D2%95%D0%BE%D1%82%D0%BE%D1%85_-_%D1%81%D1%82%D1%80.013 2026-06-10T13:19:33Z История изменений этой страницы в вики MediaWiki 1.19.1 //wiki.sakhatyla.ru/w/index.php?title=%D0%9C%D0%BE%D0%B4%D1%83%D0%BD_%D0%AD%D1%80_%D0%A1%D0%BE%D2%95%D0%BE%D1%82%D0%BE%D1%85_-_%D1%81%D1%82%D1%80.013&diff=4146&oldid=prev 2008-09-01T20:17:30Z

<p>Новая: {| | :Аһыллаҕас туйахтаах :Арыы ахталаах, :Суөгэй сүмэлээх :Анах* сүөһүнү :Алыс ууһатан, :Баай байан, :Тот ...</p> <p><b>Новая страница</b></p><div>{|<br /> |<br /> <br /> :Аһыллаҕас туйахтаах<br /> :Арыы ахталаах,<br /> :Суөгэй сүмэлээх<br /> :Анах* сүөһүнү<br /> :Алыс ууһатан,<br /> :Баай байан,<br /> :Тот тотон,<br /> :Былыттаах таҥараҕа<br /> :Быһахтанан быччаҥнаан,<br /> :Халлааннаах таҥараҕа<br /> :Хардаҕастанан хантаҥнаан,<br /> :Быччары көрөн,<br /> :Быһаҕас тыынан,<br /> :Дубук тыынан<br /> :Дуолатаан бөҕө олорбуттар эбит.<br /> :(Ноо!)<br /> :Бу олордохторуна,<br /> :Арай биир бириэмэҕэ<br /> :Эр Соҕотох бухатыыр<br /> :Хантан даҕаны<br /> :Үргүөр үргүйбэт,<br /> :Аргыар аргыйбат буолан,<br /> :Алыс сэрэммэккэ сылдьар буолан,<br /> :Куйаҕа-таҥаһа суох сылдьан,<br /> :Биирдэ тиэргэнин таһыгар<br /> :Киэһэ бороҥуй саҕана<br /> :Ииктии тахса сырыттаҕына,<br /> :Хантан да кэлбитэ биллибэт<br /> :Үлүскэннээх үрдүк маҥан халлаан,<br /> :Үрдэ дьөлө ыстанарга дылы гыммыта даҕаны,<br /> :Этиҥ буолан үлтү түһэн,<br /> :Хатан игии курдук<br /> :Булгу тэбэн кэбиспиттэрэ.<br /> :Ол курдук<br /> :Босхо хара тыаны<br /> :Моойдоох баһынан куотар<br /> :Моҕул кугас аттаах<br /> :Модун Эр Соҕотоҕу<br /> :Суоруматык өлөрөн кэбиспиттэр.<br /> :(Ноо! Тоҕо дьиктитэй доҕор!)<br /> :Киҥкиниир хара тыа курдук<br /> :Киэҥ уруулара,<br /> :Баай хара тыа курдук<br /> :Бар дьонноро<br /> :Ытыы бөҕөнү ытааннар,<br /> <br /> |<br /> <br /> :с раздвоенными копытами,<br /> :масло источающий,<br /> :сливки испускающий<br /> :рогатый скот<br /> :изобильно размножили.<br /> :Без меры разбогатев,<br /> :изобилием пресытившись,<br /> :на облачное небо<br /> :глаза тараща, ножом грозить ему стали,<br /> :к ясному небу<br /> :головы задирая, поленом грозить ему стали,<br /> :от сытости и богатства<br /> :пучеглазыми сделались,<br /> :одышкой страдать стали,<br /> :чересчур гордясь-чванясь, жили, говорят.<br /> :(Ноо!)<br /> :Когда вот так жили,<br /> :однажды,<br /> :когда богатырь Эр Соготох,<br /> :[думая]: &quot;Ни с какой стороны<br /> :холодом не веет, мол,<br /> :сквозняком не сквозит, мол&quot;, —<br /> :не чуя опасности,<br /> :без щита и доспехов<br /> :в вечерние сумерки<br /> :во двор<br /> :по своей нужде вышел, —<br /> :откуда взялось — неизвестно:<br /> :бурного высокого белого неба<br /> :верх будто бы раскололся,<br /> :что-то громоподобное, ударив,<br /> :[Эр Соготоха,] как ломкий напильник,<br /> :напрочь сломало.<br /> :Вот так<br /> :Могучего Эр Соготоха,<br /> :владеющего темно-рыжим конем<br /> :с гривастой головой<br /> :выше темного леса-колка,<br /> :неожиданно погубили.'<br /> :(Ноо! Что за диво, друзья!)<br /> :Словно деревья в дремучем лесу,<br /> :многочисленные родственники его,<br /> :словно деревья в густом лесу,<br /> :все сородичи его,<br /> :горьким плачем его оплакивая,<br /> <br /> |-<br /> |<br /> <br /> :Соҥуу бөҕөнү соҥооннор,<br /> :Хомойуу бөҕөнү хомойоннор,<br /> :Алааһын хаба ортотугар<br /> :Туур көмүс булгунньахха илдьэннэр<br /> :Араҥастаан дьыратан кэбиспиттэр.<br /> :Ити кэнниттэн<br /> :Тоҕус былас сыһыахтаах<br /> :Туналыкаан Куо барахсаны<br /> :Сол түһүүтүгэр,<br /> :Холорук буолан,<br /> :Өрө кыыратан<br /> :Таһааран истэҕинэ,<br /> :Дьахтар киһи<br /> :Ытыы-соҥуу,<br /> :Ыллыы-туойа<br /> :Айаннаабыта эбитэ үһү.<br /> :(Ноо!)<br /> :(Туналыкаан Куо:)<br /> :«Дьэ-һэ-һэ!<br /> :Ыгыый ыгыыйбын!<br /> :Ытаабатах бэйэм<br /> :Ытаатаҕым ыгыччытын,<br /> :Соҥооботох бэйэм<br /> :Соҥоотоҕум соһуччутун.<br /> :Үлүгэр бөҕө үтүрүйдэ,<br /> :А-алдьархай бөҕө ааҥнаабыт<br /> :Аанай-туонай абаккабын,<br /> :Сүүнэй-туонай сүптүкэбин<br /> :Билинитиий.<br /> :Күнүм дьоно-о,<br /> :Дьэ миигиттэн оҕо төрөөн,<br /> :Ороммор хаалла,<br /> :Наай диэн бүөбэйдээҥҥит<br /> :Киһи-хара оҥорооругутуу-ууй,<br /> :Дьэ ол киһи<br /> :Туох киһи буолуой диэтэргит,<br /> :Күн-халлаан анныгар<br /> :Көтөн-мөҥөн үөскээбит<br /> :Көҕөлчөр бороҥ аттаах<br /> :Көмүс Кыырыктай бухатыыр диэн<br /> :Албан ааттаах бухатыыр киһи буолуоҕа.<br /> :Өлөр-хаалар күҥҥүтүгэр<br /> :Халын хахха,<br /> :Суон турда* буолуоҕа-а!<br /> :(Ноо!)<br /> <br /> |<br /> <br /> :скорбным рыданьем рыдая,<br /> :глубокой горечью горюя,<br /> :на высокий серебряный холм его понесли*,<br /> :на самой середине алааса [стоящий],<br /> :и на высокий арангас [богатыря] положили.<br /> :После этого —<br /> :[когда] с косою в девять корхов<br /> :Туналыкаан Куо-красавица,<br /> :тем низринувшимся,<br /> :как вихрем, подхваченная,<br /> :вверх к небесам<br /> :возноситься стала,<br /> :безутешная женщина<br /> :с плачем-рыданием,<br /> :с горестным причитанием<br /> :удалялась, оказывается.<br /> :(Ноо!)<br /> :(Туналыкаан Куо:)<br /> :&quot;Дьэ-хэ-хэ!<br /> :Горькое горе мое!<br /> :Еще не плакавшая,<br /> :как громко я плачу,<br /> :еще не рыдавшая,<br /> :как безутешно рыдаю,<br /> :большая беда нагрянула,<br /> :великое несчастье пришло —<br /> :досадно-то как,<br /> :обидно-то как,<br /> :поймите-ка!<br /> :Солнечные люди мои,<br /> :дитя, рожденное от меня,<br /> :на постели осталось,<br /> :обязательно его выпестуйте,<br /> :человека из него вырастите.<br /> :Ну, тот человек<br /> :каким человеком станет, мол, если спросите, [отвечу]:<br /> :прославленным богатырем<br /> :по имени Кёмюс Кыырыктай,<br /> :владеющим сиво-серым конем,<br /> :привольно-беспечно<br /> :под солнечным небом выросшим.<br /> :Когда день вашей гибели-смерти [придет],<br /> :крепкой защитой,<br /> :надежным заслоном он вам станет!<br /> :(Ноо!)<br /> <br /> |-<br /> |<br /> <br /> :Ир суолбун ирдээн,<br /> :Ириэнэҕэр тириэрдэр,<br /> :Тоҥ суолбун тордоон,<br /> :Тобураҕар тиэрдэр,<br /> :Адаҕыйбыт аан дойдубун,<br /> :Торолуйбут туруу дойдубун<br /> :Харахтатан өлөр киһи буолуо, баҕар.<br /> :(Ноо!)<br /> :Күнүм дьоно,<br /> :Быдан ыраах дьылга<br /> :Быралыйар быдан бырастыы буоллу-ун», — диэн<br /> :(Ноо!)<br /> :Дьахтар киһи<br /> :Ытыы-сонуу, ыллыы-туойа,<br /> :Киҥкиниир киэҥ халлаан диэки<br /> :Киирэн бара турбута уһү.<br /> :Оол барбытын кэннэ,<br /> :Оронун киирэн көрбүттэрэ:<br /> :Кыһыл оҕо мөҥө сытарын<br /> :Таайдара, эбэлэрэ ыланнар,<br /> :Ньылбы ойутан ылан.<br /> :Сууйан-тараан,<br /> :Бу оҕону бүөбэйдээбиттэр эбит.<br /> :Буөбэйдээбиттэрин<br /> :Бу оҕо буоллаҕына,<br /> :Биир хоноот биирдэммит,<br /> :Икки хоноот иккилэммит,<br /> :Үс хоноот үстэммит,<br /> :Үөскүлэҥник үүммүт,<br /> :Омуннаахтык улааппыт эбит.<br /> :Оол улаатан иһэн,<br /> :Айыы айбыта диэн аһымматах,<br /> :Күн айбыта диэн көмүскээбэтэх,<br /> :Аҥардастыы айбардаабыт,<br /> :Соҕотохтуу сураҕырбыт<br /> :Аттаах баппах оҕо<br /> :Үөскээн тахсыбыт.<br /> :(Ноо!)<br /> :Оол курдук<br /> :Сүлбэтэ хонууга*<br /> :Сөтүөлүү оонньуу сылдьан эрэ,<br /> :Кырдал хонууга<br /> :Кылыйа оонньуу сылдьан эрэ<br /> :Эмискэ биллибэккэ-көстүбэккэ,<br /> :Мэлийэн-сүтэн хаалбыт.<br /> <br /> |<br /> <br /> :Может, по теплым следам моим следуя,<br /> :до горячих следов моих дойдет.<br /> :по остывшим следам меня отыскивая,<br /> :к еще теплым следам моим придет<br /> :и страну изначальную, где я родилась,<br /> :край родной, где я возмужала,<br /> :увидеть перед смертью поможет тот человек.<br /> :(Ноо!)<br /> :Солнечные люди мои,<br /> :на долгие-долгие годы<br /> :последнее &quot;прощай&quot; пусть будет».<br /> :(Ноо!)<br /> :Женщина та<br /> :с плачем-рыданием, с горькими причитаниями<br /> :в сторону широкого гулкого неба<br /> :уносилась-удалялась, говорят.<br /> :После того как она исчезла,<br /> :вошли, на ложе ее посмотрев,<br /> :увидели: младенец лежит-бьется.<br /> :Дядья по матери и бабушка, его взяв,<br /> :быстренько [к себе] принесли,<br /> :умыв-причесав,<br /> :нянчиться с ним стали, оказывается.<br /> :Когда стали нянчиться,<br /> :этот ребенок-то<br /> :через день — в годовалого,<br /> :через два — в двухгодовалого,<br /> :через три — в трехгодовалого<br /> :крепыша вырос,<br /> :так удивительно рос, оказывается.<br /> :Вот так подрастая,<br /> :[других] созданий-айыы не жалел,<br /> :[других] творений солнца не защищал,<br /> :и, единственным себя именуя,<br /> :единственным прославляясь,<br /> :очень озорным ребенком<br /> :он вырос.<br /> :(Ноо!)<br /> :Вот так —<br /> :в чистом поле [один], как ободранная кора,<br /> :забавляясь-играя,<br /> :на высохшей речке,<br /> :в кылыы играя-прыгая,<br /> :[однажды] незаметно-невидимо<br /> :исчез-пропал.<br /> <br /> |}<br /> <br /> [[Категория:Модун Эр Соҕотох]]</div>

Alik