Саха Тыла - Вклад участника [ru]

Атах - нога

2009-08-27T20:17:01Z

Keremes: Новая: Изображение: Рис._5_Атах_-_Нога.jpg {| | 1. ""Уллуҥах"" — ступня. 2. ""Тиҥилэх"" — пятка. 3. ""Бэрбээкэй"" —...

[[Изображение: Рис._5_Атах_-_Нога.jpg]]

{|
|
1. ""Уллуҥах"" — ступня.
2. ""Тиҥилэх"" — пятка.
3. ""Бэрбээкэй"" — щиколотка (лодыжка).
4. ""Бөтөҕө"" — икра.
5. ""Такым"" — подколенный сгиб.
6. ""Буут"" — ляжка.
7. ""Уллук"" — бедро.
8. ""Ньилбэк"" — колено.
|
9. ""Хорук тымыр"" — вена.
10. ""Тобук"" — колено.
11. ""Чааскы уҥуоҕа"" — коленная кость.
12. ""Сото"" — голень.
13. ""Атах баҕыһа"" — взъем.
14. ""Тарбах сүһүөҕэ"" — сустав пальца.
15. ""Тыҥырах саҕата"" — основание ноготи.
|}

[[Категория:Ойуу тылдьыт - Картинный словарь]]

Саха Тыла:Справка по редактированию

2009-08-27T19:59:44Z

Keremes: Полностью удалено содержимое страницы

Саха Тыла:Справка по редактированию

2009-08-27T19:59:05Z

Keremes: Новая: Изображение: Рис._5_Атах_-_Нога.jpg {| | 1. ""Уллуҥах"" — ступня. 2. ""Тиҥилэх"" — пятка. 3. ""Бэрбээкэй"" —...

Категория:Ойуу тылдьыт - Картинный словарь

2009-08-27T19:45:32Z

Keremes:

Категория:Ойуу тылдьыт - Картинный словарь

2009-08-27T19:44:59Z

Keremes:

Тылдьыт саха кэпсэтэр тылыгар сүтэн эрэр тыллары чөлүгэр түһэрэргэ көмөлөөх буолуоҕа. Биирдиилээн разделларыгар сахалар олохторун быһыытын-майгытын, айылҕаны, көтөрү-сүүрэри. үүнээйини быһаарар төрүт уус сахалыы тыллар киллэрилиннилэр.
<br>
Словарь окажет ощутимую помощь для восстановления слов, исчезающих из лексики якутской разговорной речи. В тематические разделы включены исключительно исконные слова, характеризующие уклад жизни якутов. описывающие природу. животный и растительный мир.

'''Keremes - смотри [[Обсуждение_категории:Ойуу_тылдьыт_-_Картинный_словарь|обсуждения]]'''

[[Категория:Словари]]

[[Изображение:Рис. 5 Атах — нога.jpg]]

{|
|
1. ""Уллуҥах"" — ступня.
2. ""Тиҥилэх"" — пятка.
3. ""Бэрбээкэй"" — щиколотка (лодыжка).
4. ""Бөтөҕө"" — икра.
5. ""Такым"" — подколенный сгиб.
6. ""Буут"" — ляжка.
7. ""Уллук"" — бедро.
8. ""Ньилбэк"" — колено.
|
9. ""Хорук тымыр"" — вена.
10. ""Тобук"" — колено.
11. ""Чааскы уҥуоҕа"" — коленная кость.
12. ""Сото"" — голень.
13. ""Атах баҕыһа"" — взъем.
14. ""Тарбах сүһүөҕэ"" — сустав пальца.
15. ""Тыҥырах саҕата"" — основание ноготи.
|}

[[Категория:Ойуу тылдьыт - Картинный словарь]]

Файл:Рис. 5 Атах - Нога.jpg

2009-08-27T19:37:23Z

Keremes: загружена новая версия «Изображение:Рис. 5 Атах - Нога.jpg»

Уу тэрилэ — средство передвижения на воде

2008-09-08T22:48:46Z

Keremes: Новая: Изображение:Рис. 61 Уу тэрилэ — средство передвижения на воде.jpg {| | 1. '''Болуот''' — плот: а) '''чиэс м...

[[Изображение:Рис. 61 Уу тэрилэ — средство передвижения на воде.jpg]]

{|
|
1. '''Болуот''' — плот:
а) '''чиэс мас''' — шест.
2. '''Баат''' — небольшая долбленая лодка из
двух бревен.
3. '''Тыы''' — ветка.
4. '''Оҥочо''' — лодка.
|
5. '''Туос тыы''' — берестяная ветка.
6. '''Тирэх тыы''' — долбленая из одного
бревна ветка.
7. '''Эрдии''' — весло:
а) '''ук''' — рукоятка,
б) '''салбах''' — лопасть.
|}

[[Категория:Ойуу тылдьыт - Картинный словарь]]

Файл:Рис. 61 Уу тэрилэ — средство передвижения на воде.jpg

2008-09-08T22:44:49Z

Keremes:

Балыктар — рыбы

2008-09-08T22:44:21Z

Keremes: Новая: Изображение:Рис. 60 Балыктар — рыбы.jpg {| | 1. '''Собо''' — карась. 2. '''Мунду''' — гольян. а) '''күөнэх''' ...

[[Изображение:Рис. 60 Балыктар — рыбы.jpg]]

{|
|
1. '''Собо''' — карась.
2. '''Мунду''' — гольян.
а) '''күөнэх''' — вид гольяна.
3. '''Сордоҥ''' — щука.
4. '''Сыалыһар''' — налим.
5. '''Бил''' — таймень.
6. '''Тууччах''' — нельма.
7. '''Хатыыс''' — осетр.
8. '''Тэҥэли''' — язь.
9. '''Быа балык''' — вьюн.
10. '''Муксуун''' (ньэмискээн) — муксун.
|
11. '''Уомул''' — омуль.
12. '''Дьарҕ аа''' — хариус.
13. '''Быйыт''' — ленок.
14. '''Кыһыл харах''' — красноглазка.
15. '''Майаҕ ас''' — сиг.
16. '''Алыһар''' — окунь.
17. '''Күстэх''' — елец.
18. '''Чыыр''' — чир.
19. '''Күндүөбэй''' — ряпушка.
20. '''Быраҥаатта''' — пелядь.
21. '''Хаахынай''' — мелкий окунь.
|}

[[Категория:Ойуу тылдьыт - Картинный словарь]]

Файл:Рис. 60 Балыктар — рыбы.jpg

2008-09-08T22:37:39Z

Keremes:

Ыҥыыр тэрилэ — принадлежности седла

2008-09-08T22:36:53Z

Keremes: Новая: Изображение:Рис. 59 Ыҥыыр тэрилэ — принадлежности седла.jpg {| | 1. '''Ыҥыыр''' — седло: а) '''ыҥыыр илин...

[[Изображение:Рис. 59 Ыҥыыр тэрилэ — принадлежности седла.jpg]]

{|
|
1. '''Ыҥыыр''' — седло:
а) '''ыҥыыр илин сирэйэ''' — передняя лука,
б) '''ыҥыыр хоҥсуоччута''' — крючок на
передней луке седла,
в) '''ыҥыыр кэлин сирэйэ''' — задняя лука,
г) '''төргүү''' — веревка на задней луке седла,
д) '''холун''' — подпруга,
е) '''холун тыла''' — застежка подпруги.
2. '''Иҥэһэ''' — стремя.
3. '''Бото''' — потник из сена.
|
4. '''Лэпсэ''' — лэпсэ, покрывало на седло.
5. '''Чаппараах''' — чепрак.
6. '''Бэрэмэдэй''' — переметная сума.
7. '''Үүн''' — уздечка.
а) '''үүн тимирэ''' — железо уздечки,
б) '''тэһиин''' — повод.
8. '''Бойбуур''' — украшение из меха.
9. '''Көнтөс''' — повод.
10. '''Дэйбиир''' — махалка (''из конского хвоста
для отпугивания комаров'').
|}

[[Категория:Ойуу тылдьыт - Картинный словарь]]

Файл:Рис. 59 Ыҥыыр тэрилэ — принадлежности седла.jpg

2008-09-08T22:29:51Z

Keremes:

Муҥха тэрилэ — невод, его принадлежности

2008-09-08T22:28:30Z

Keremes: Новая: Изображение:Рис. 58 Муҥха тэрилэ — невод, его принадлежности.jpg {| | 1. '''Муҥха ийэтэ''' — матня. 2. '''Му...

[[Изображение:Рис. 58 Муҥха тэрилэ — невод, его принадлежности.jpg]]

{|
|
1. '''Муҥха ийэтэ''' — матня.
2. '''Муҥха кыната''' — крыло.
3. '''Туос хотоҕ ос''' — берестяной поплавок.
4. '''Хаптаһын хотоҕ ос''' — поплавок из доски.
5. '''Таастыган''' — грузило:
а) '''бүлтэс уҥуох''' — крупная полая кость,
б) '''сылгы бэрбээкэйэ''' — щиколотка
лошади,
в) '''сылгы туйаҕ а''' — копыто лошади.
6. '''Ыт мас''' — палка на конце крыла, дающая
перпендикулярное положение.
7. '''Анньыы''' — пешня.
8. '''Хамыйах''' - черпак.
|
9. '''Сүүр''' — совок.
10. '''Ачаах''' — вилы, при помощи которых
под льдом продвигают жердь.
11. '''Олуур''' — палка, при помощи которой
поворачивают жердь.
12. '''Көхө''' — крючок.
13. '''Үтүмэх''' — прогонная жердь (длина
бывает 15—16 метров).
14. '''Бэчимэ''' — бечева.
15. '''Нырыы''' — тонкая длинная березовая
палка (''ею рыболовы ударяют через
прорубъ по дну озера во время осеннего
подледного лова, чтобы загнать рыбу в
сеть'').
|}

[[Категория:Ойуу тылдьыт - Картинный словарь]]

Файл:Рис. 58 Муҥха тэрилэ — невод, его принадлежности.jpg

2008-09-08T22:21:20Z

Keremes:

Ат сыарҕата, тэрилэ - сани для езды, сбруя

2008-09-08T22:20:24Z

Keremes: Новая: Изображение:Рис. 57 Ат сыарҕата, тэрилэ - сани для езды, сбруя.jpg {| | 1. '''Тукку сыарҕа''' – сани (тукку - ...

[[Изображение:Рис. 57 Ат сыарҕата, тэрилэ - сани для езды, сбруя.jpg]]

{|
|
1. '''Тукку сыарҕа''' – сани (тукку -
кошовка).
а) '''адарай''' — дощатый настил.
2. '''Сис быата''' — чересседельник.
3. '''Кутурҕ ан''' — нижняя веревка.
4. '''Хомуут''' — хомут:
а) '''хомуут маһа''' — хомутина,
|
б) '''кулгаах быата''' — гуж,
в) '''түөс быата''' — веревка для
стягивания хомутины,
г) '''хомуут оһоҕ оһо''' — хомутина.
5. '''Сөдүөккэ''' — седелька.
6. '''Дуҕ а''' — дуга.
7. '''Буоһа''' — вожжи.
|}

[[Категория:Ойуу тылдьыт - Картинный словарь]]

Файл:Рис. 57 Ат сыарҕата, тэрилэ - сани для езды, сбруя.jpg

2008-09-08T22:15:25Z

Keremes:

Сылгы этин, иһин туспа ааттара — названия отдельных частей мяса

2008-09-08T22:14:53Z

Keremes: Новая: Изображение:Рис. 56 Сылгы этин, иһин туспа ааттара — названия отдельных частей мяса.jpg {| | 1. '''Сылгы ...

[[Изображение:Рис. 56 Сылгы этин, иһин туспа ааттара — названия отдельных частей мяса.jpg]]

{|
|
1. '''Сылгы саала''' — жировое отложение в
верхней части шеи.
2. '''Ойоҕ ос''' — ребро.
а) '''таһа''' (''тас сыата'') — наружный жир
ребра.
3. '''Хаһа''' — хаса (''брюшной жир'').
4. '''Хатта''' — толстая кишка.
5. '''Үөннээх''' — часть желудка.
6. '''Субай''' — кровяная колбаса
(''из свежей конской крови'').
7. '''Мүһэ''' — обложенный мясом мозговая
кость.
|
'''Хаһа халыҥын кээмэйэ''' — измерение
толщины хаса.
'''Үрүҥ тараһа''' — брюшина.
'''Былыт тараһа''' — хаса толщиною меньше,
чем в палец.
'''Ылгын чыкыйа''' — хаса толщиной
с мизинец.
'''Биир, икки, үс, түөрт илии хаһа''' — хаса
толщиной в один, два, три, четыре
пальца.
'''Суор холото хаһа''' — хаса, толщиной в
кулак с вытянутым вверх большим пальцем.
|}

[[Категория:Ойуу тылдьыт - Картинный словарь]]

Файл:Рис. 56 Сылгы этин, иһин туспа ааттара — названия отдельных частей мяса.jpg

2008-09-08T22:09:51Z

Keremes:

Балык тэрилэ — рыболовная снасть

2008-09-08T22:09:25Z

Keremes:

[[Изображение:Рис. 55 Балык тэрилэ — рыболовная снасть.jpg]]

{|
|
1. '''Куйуур''' — рыболовный сак:
а) '''куойа''' — ободок сака,
б) '''маҥкы''' — рукоятка сака.
2. '''Түөрэй''' — деревянная палка с отверстием,
куда вставляется рукоятка сака.
3. '''Туу''' — морда (верша):
а) '''киспэ''' — внутренний обруч,
'''бастакы киспэ''' — передний обруч,
'''ортоку киспэ''' — средний обруч,
'''кутурук киспэ''' — задний обруч;
б) '''туу сүрэҕэ''' — внутренняя воронка морды.
в) '''туу тылбыыта''' — зажим для верша,
г) '''туу чурумчута''' — кольцо для зажима.
|
'''Ардьаах туу''' — морда с редкими ячеями
(''ловят кирасей'').
'''Күөнэх туута''' — морда с частымы ячеями
(''ловят гольянов'').
4. '''Илим''' — сеть для ловли рыб.
'''Киэҥ илим''' — сеть для ловли крупных
рыб.
'''Кыараҕ ас илим''' — сеть для ловли мелких
рыб.
5. '''Кыл хамыйах''' — волосяной черпак для
удаления из воды мелких льдин.
6. '''Сүүр''' — совок для извлечения более
крупных льдин.
|}

[[Категория:Ойуу тылдьыт - Картинный словарь]]

Балык тэрилэ — рыболовная снасть

2008-09-08T22:09:01Z

Keremes: Новая: Изображение:Рис. 55 Балык тэрилэ — рыболовная снасть.jpg {| | 1. '''Куйуур''' — рыболовный сак: а) '''куо...

[[Изображение:Рис. 55 Балык тэрилэ — рыболовная снасть.jpg]]

{|
|
1. '''Куйуур''' — рыболовный сак:
а) '''куойа''' — ободок сака,
б) '''маҥкы''' — рукоятка сака.
2. '''Түөрэй''' — деревянная палка с отверстием,
куда вставляется рукоятка сака.
3. '''Туу''' — морда (верша):
а) '''киспэ''' — внутренний обруч,
'''бастакы киспэ''' — передний обруч,
'''ортоку киспэ''' — средний обруч,
'''кутурук киспэ''' — задний обруч;
б) '''туу сүрэҕэ''' — внутренняя воронка морды.
в) '''туу тылбыыта''' — зажим для верша,
г) '''туу чурумчута''' — кольцо для зажима.
|
'''Ардьаах туу''' — морда с редкими ячеями
(''ловят кирасей'').
'''Күөнэх туута''' — морда с частымы ячеями
(''ловят гольянов'').
4. '''Илим''' — сеть для ловли рыб.
'''Киэҥ илим''' — сеть для ловли крупных
рыб.
'''Кыараҕас илим''' — сеть для ловли мелких
рыб.
5. '''Кыл хамыйах''' — волосяной черпак для
удаления из воды мелких льдин.
6. '''Сүүр''' — совок для извлечения более
крупных льдин.
|}

[[Категория:Ойуу тылдьыт - Картинный словарь]]

Файл:Рис. 55 Балык тэрилэ — рыболовная снасть.jpg

2008-09-08T22:01:21Z

Keremes:

Муҥхалааһын — рыбалка неводом

2008-09-07T16:21:25Z

Keremes:

[[Изображение:Рис. 54 Муҥхалааһын — рыбалка неводом.jpg]]

{|
|
1. '''Түһэрии чардаат''' — чардат (''большая круглая
прорубь начального притонения'').
2. '''Тахсыы чардаат''' — большая четырех-угольная
прорубь, по которой вынимается невод.
3. '''Ойбон''' — прорубь.
4. '''Муҥха түһэрээччилэр''' — люди, закидывающие
в воду невод.
5. '''Үтүмэх ыытааччы''' — человек, прогоняющий
жердь.
|
6. '''Көхө тутааччы''' — человек с крючком,
поймающий жердь.
7. '''Бэчимэ тардааччы''' — человек, тянущий
бечеву.
8. '''Ойбон алларааччы''' — человек,
продалбивающий прорубь.
9. '''Туонаһыт''' — человек, определяющий
участок водоема.
10. '''Нырыыһыт''' — загонщик рыбы во время
осеннего подледного лова.
|}

[[Категория:Ойуу тылдьыт - Картинный словарь]]

Муҥхалааһын — рыбалка неводом

2008-09-07T16:21:03Z

Keremes: Новая: Изображение:Рис. 14 Атах таҥаһа — обувь.jpg {| | 1. '''Түһэрии чардаат''' — чардат (''большая круглая п...

[[Изображение:Рис. 14 Атах таҥаһа — обувь.jpg]]

{|
|
1. '''Түһэрии чардаат''' — чардат (''большая круглая
прорубь начального притонения'').
2. '''Тахсыы чардаат''' — большая четырех-угольная
прорубь, по которой вынимается невод.
3. '''Ойбон''' — прорубь.
4. '''Муҥха түһэрээччилэр''' — люди, закидывающие
в воду невод.
5. '''Үтүмэх ыытааччы''' — человек, прогоняющий
жердь.
|
6. '''Көхө тутааччы''' — человек с крючком,
поймающий жердь.
7. '''Бэчимэ тардааччы''' — человек, тянущий
бечеву.
8. '''Ойбон алларааччы''' — человек,
продалбивающий прорубь.
9. '''Туонаһыт''' — человек, определяющий
участок водоема.
10. '''Нырыыһыт''' — загонщик рыбы во время
осеннего подледного лова.
|}

[[Категория:Ойуу тылдьыт - Картинный словарь]]

Файл:Рис. 54 Муҥхалааһын — рыбалка неводом.jpg

2008-09-07T16:17:45Z

Keremes:

Сылгы дьүһүнэ — масти лошадей

2008-09-07T16:17:26Z

Keremes:

[[Изображение:Рис. 53 Сылгы дьүһүнэ — масти лошадей.jpg]]

{|
|
1. '''Хара''' — черный конь. Черная кобыла.
2. '''Маҥан''' — белый.
3. '''Көҕ өччөр''' — сивый.
4. '''Хара көҕ өччөр''' — темно-серый.
5. '''Сырдык көҕ өччөр''' — светло-серый.
6. '''Улаан''' — чалый.
|
7. '''Орохтоох систээх улаан''' — чалый,
вдоль спины с черной полосой.
8. '''Чуоҕ ур''' — чубарый.
9. '''Буулуур''' — чалый.
10. '''Тураҕ ас''' — гнедой.
11. '''Сырдык тураҕ ас''' — светло-гнедой.
|}

[[Категория:Ойуу тылдьыт - Картинный словарь]]

Сылгы дьүһүнэ — масти лошадей

2008-09-07T16:17:00Z

Keremes: Новая: Изображение:Рис. 53 Сылгы дьүһүнэ — масти лошадей.jpg {| | 1. '''Хара''' — черный конь. Черная кобыла. 2. ''...

[[Изображение:Рис. 53 Сылгы дьүһүнэ — масти лошадей.jpg]]

{|
|
1. '''Хара''' — черный конь. Черная кобыла.
2. '''Маҥан''' — белый.
3. '''Көҕ өччөр''' — сивый.
4. '''Хара көҕ өччөр''' — темно-серый.
5. '''Сырдык көҕ өччөр''' — светло-серый.
6. '''Улаан''' — чалый.
|
7. '''Орохтоох систээх улаан''' — чалый, вдоль спины с черной полосой.
8. '''Чуоҕ ур''' — чубарый.
9. '''Буулуур''' — чалый.
10. '''Тураҕ ас''' — гнедой.
11. '''Сырдык тураҕ ас''' — светло-гнедой.
|}

[[Категория:Ойуу тылдьыт - Картинный словарь]]

Файл:Рис. 53 Сылгы дьүһүнэ — масти лошадей.jpg

2008-09-07T16:14:41Z

Keremes:

Оттор — травы

2008-09-06T19:10:19Z

Keremes: Новая: Изображение:Рис. 52 Оттор — травы.jpg {| | 1. '''Хомус''' — камыш. 2. '''Кулун туйаҕ а''' — калужница болотна...

[[Изображение:Рис. 52 Оттор — травы.jpg]]

{|
|
1. '''Хомус''' — камыш.
2. '''Кулун туйаҕ а''' — калужница болотная.
З. '''Кулун кутуруга''' — лисохвост.
4. '''Манчаары''' — ситник (аир).
5. '''Кучу''' — кипрей (иван-чай).
6. '''Боруу*''' — хвощ.
7. '''Кииһилэ''' — щавель.
8. '''Ньургуһун*''' — подснежник.
9. '''Сир симэҕ э''' — незабудка.
10. '''Таҥара кийиитэ''' — живокость крупно-
цветная.
11. '''Боҕ уруоскай от*''' — богородская трава
(тимьян).
12. '''Алтан от''' - лютик едкий.
13. '''Сытыган эрбэһин*''' — полынь.
14. '''Ытырыык эрбэһин''' — крапива жгучая.
15. '''Дэбэн дүөрэ''' — крестовник арктический.
16. '''Баҕ а батаһа''' — ирис (щетинистый).
|
17. '''Өлөҥ''' — манник (из семейства злаковых).
18. '''Ача''' — горная осока.
19. '''Кэнчээри''' — отава.
20. '''Быта''' — корни черноголовника.
21. '''Кэйигэс уга''' — лапчатка гусиная трава.
22. '''Ыт тыла''' — пиявка.
23. '''Бэттиэмэ''' — мятлик луговой.
24. '''Быылык от''' — пырей.
25. '''Кыа уга*''' — чернобыльник.
26. '''Табах от''' — вех ядовитый.
27. '''Биэс салаалаах от''' — подорожник.
28. '''Кылыс от''' — трищетинник.
29. '''Унньуула от''' — урут мутовчатая.
30. '''Күрдьүгэс күрүөтэ''' — дикорастущий
кормовой горох.
31. '''Тарыыһа''' — гречиха вьющаяся.
32. '''Чочунаах*''' — лук скорода.
33. '''Куба аһылыга''' — рогоз широколистный.
|}

[[Категория:Ойуу тылдьыт - Картинный словарь]]

Файл:Рис. 52 Оттор — травы.jpg

2008-09-06T19:03:50Z

Keremes:

Сылгылар — лошади

2008-09-06T19:02:46Z

Keremes: Новая: Изображение:Рис. 51 Сылгылар — лошади.jpg {| | 1. '''Атыыр''' (''үөр сылгыны баһылаан-көһүлээн илдьэ сылдъа...

[[Изображение:Рис. 51 Сылгылар — лошади.jpg]]

{|
|
1. '''Атыыр''' (''үөр сылгыны баһылаан-көһүлээн илдьэ сылдъар. Сиэлэ, кутуруга сэлбиллибэт
буолан олус уһуннар'') — жеребец.
'''Толуу атыыр''' — старый крупный жеребец.
'''Соноҕ ос атыыр''' — молодой жеребец.
2. '''Биэ''' — кобыла.
'''Уулаах биэ''' — жеребая кобыла.
'''Үтүрүм биэ''' — ожеребившая кобыла.
'''Баайтаһын биэ''' (''төрөөбөтөх эмис биэ'') — неожеребившая, откормленная кобыла.
'''Миҥэ биэ''' (''көлүллэ, мииниллэ үөрүйэх'') — ездовая кобыла.
'''Аҕ ам биэ''' (''саастаах, кырдьаҕас'') — старая кобыла.
'''Кытыт биэ''' (''4—5 саастаах'') — молодая кобыла.
'''Тиҥэһэ биэ''' (''3 саастаах'') — 3-х годовалая кобыла.
3. '''Кулун''' (''ат кулун, тыһы кулун'') — төрүөҕүттэн күһүҥнэ диэри сылгы оҕото — жеребенок.
'''Убаһа''' (''ат, биэ убаһа'') — биир саастаах кулун — название жеребенка с осени до года.
'''Тый''' (''кыстаабыт, сайылаабыт убаһа күһүн итинник ааттанар'') — название 2-х
годовалого жеребенка.
'''Эскэл''' (''эмньик'') '''тый''' (''төрүөҕүттэн ийэтин эмэ сылдъар тый'') — сосунок, пасущийся с
матерью.
'''Ат''' (''аттаммыт сылгы, көлүнэргэ, миинэргэ эрэ аналлаах'') — кастрированная лошадь.
'''Дьоруо ат''' (''уҥа илин, кэлин, хаҥас илин, кэлин атахтарын бииргэ уочаратынан сыҕарытан
айанныыр'') — иноходь.
'''Сэлиик ат''' — рысак.
'''Аллаах ат''' (''соруйтарыыта суох бэйэтэ түргэтиир, сыыдам сырыылаах сэргэх ат'') —
без понукания, быстро идущий ходкий конь.
'''Ахсым ат''' (''тэһии'') — горячий конь.
'''Нэс ат''' (''таһыйдахха да соччо кыһаллыбат, бытаан айаннаах наҕыл ат'') — ленивый
конь.
|}

[[Категория:Ойуу тылдьыт - Картинный словарь]]

Файл:Рис. 51 Сылгылар — лошади.jpg

2008-09-06T18:52:40Z

Keremes:

Сылгы — лошадь

2008-09-06T18:52:17Z

Keremes: Новая: Изображение:Рис. 50 Сылгы — лошадь.jpg {| | 1. '''Төбө''' — голова. 2. '''Көҕ үл''' — челка. 3. '''Сиэл''' — грив...

[[Изображение:Рис. 50 Сылгы — лошадь.jpg]]

{|
|
1. '''Төбө''' — голова.
2. '''Көҕ үл''' — челка.
3. '''Сиэл''' — грива.
4. '''Моой''' — шея.
5. '''Арҕ ас''' — холка.
6. '''Сис''' — спина.
7. '''Самыы''' — круп.
8. '''Кутурук''' — хвост.
9. '''Кыл''' — иолос.
10. '''Кэлин атах''' — задняя нога.
|
11. '''Туйах''' — копыто.
12. '''Тилэх''' — пятка.
13. '''Харах''' — глаз.
14. '''Быттык''' — пах.
15. '''Өрөҕ ө''' — брюшко.
16. '''Ойоҕ ос''' — ребро.
17. '''Илин атах''' — передняя нога.
18. '''Нөмөй''' — окологрудный жир.
19. '''Күөн''' — нижняя часть груди.
20. '''Кулгаах''' — ухо.
|}

[[Категория:Ойуу тылдьыт - Картинный словарь]]

Файл:Рис. 50 Сылгы — лошадь.jpg

2008-09-06T18:49:20Z

Keremes:

Отонноох үүнээйилэр — плодовые растения

2008-09-06T18:48:52Z

Keremes: Новая: Изображение:Рис. 49 Отонноох үүнээйилэр — плодовые растения.jpg {| | 1. '''Моонньоҕ он''' (дьордьомо)* — ч...

[[Изображение:Рис. 49 Отонноох үүнээйилэр — плодовые растения.jpg]]

{|
|
1. '''Моонньоҕ он''' (дьордьомо)* — черная
cмородина.
2. '''Хаптаҕ ас*''' — красная смородина.
3. '''Сугун''' — голубика.
4. '''Уулаах отон*''' — брусника.
5. '''Уҥуохтаах отон*''' — толокнянка.
6. '''Киис тиҥилэҕ э''' — княженика.
|
7. '''Дьэдьэн*''' — земляника.
8. '''Моруоска''' — морошка.
9. '''Уохта''' — смородина дикуша.
10. '''Киис отоно''' — шикша черная.
11. '''Тураах отоно''' — толокнянка альпийская.
12. '''Дөлүһүөн*''' — шиповник.
|}

[[Категория:Ойуу тылдьыт - Картинный словарь]]

Атах таҥаһа — обувь

2008-09-06T18:48:38Z

Keremes:

[[Изображение:Рис. 14 Атах таҥаһа — обувь.jpg]]

{|
|
1. '''Ынах этэрбэс''' — торбаса из коровьей шкуры.
2. '''Саары этэрбэс''' — торбаса, сшитые из конской
кожи, выделанной особым образом (без шерсти).
С черной покраской.
3. '''Сарыы этэрбэс''' — торбаса из ровдуги.
4. '''Түнэ этэрбэс''' — торбаса из лосиной
ровдуги.
5. '''Сылгы тыһа этэрбэс''' — торбаса из
конских лапок.
|
6. '''Тайах тыһа этэрбэс''' — торбаса из косиных лапок.
7. '''Уллук сутуруо''' — короткие (до колен) сутуры
(меховая одежда, надеваемые на бедра).
8. '''Куруму''' — камузы (высокое голенище до паха).
9. '''Куобах куллука''' — заячья портянка.
10. '''Кээнчэ''' — носки (суконные или меховые).
11. '''Угунньа''' — стелька.
12. '''Таҥас куллука''' — портянка.
|}

[[Категория:Ойуу тылдьыт - Картинный словарь]]

Атах таҥаһа — обувь

2008-09-06T18:47:56Z

Keremes:

[[Изображение:Рис. 14 Атах таҥаһа — обувь.jpg]]

{|
|
1. '''Моонньоҕ он''' (дьордьомо)* — черная
cмородина.
2. '''Хаптаҕ ас*''' — красная смородина.
3. '''Сугун''' — голубика.
4. '''Уулаах отон*''' — брусника.
5. '''Уҥуохтаах отон*''' — толокнянка.
6. '''Киис тиҥилэҕ э''' — княженика.
|
7. '''Дьэдьэн*''' — земляника.
8. '''Моруоска''' — морошка.
9. '''Уохта''' — смородина дикуша.
10. '''Киис отоно''' — шикша черная.
11. '''Тураах отоно''' — толокнянка альпийская.
12. '''Дөлүһүөн*''' — шиповник.
|}

[[Категория:Ойуу тылдьыт - Картинный словарь]]

Файл:Рис. 49 Отонноох үүнээйилэр — плодовые растения.jpg

2008-09-06T18:45:15Z

Keremes:

Мастар — деревья

2008-09-05T21:05:50Z

Keremes: Новая: Изображение:Рис. 48 Мастар — деревья.jpg {| | 1. '''Тиит''' — лиственница: а) '''чыпчаал''' — макушка, б) '...

[[Изображение:Рис. 48 Мастар — деревья.jpg]]

{|
|
1. '''Тиит''' — лиственница:
а) '''чыпчаал''' — макушка,
б) '''мутук''' — сук,
в) '''силис''' — корень,
г) '''мутукча''' — хвоя.
2. '''Харыйа''' — ель:
а) '''туораах''' — шишка.
3. '''Хатыҥ*''' — береза:
а) '''сэбирдэх*''' — лист,
б) '''туос''' — береста,
в) '''хатыҥ үөһэ''' — чага.
|
г) '''ыт мунна*''' — нарост.
4. '''Бэс''' — сосна.
5. '''Тэтиҥ''' — осина.
6. '''Иирэ''' — ива.
7. '''Тирэх''' — тополь.
8. '''Болбукта''' — кедровый стланик.
9. '''Сыалаах мас''' — кедр.
'''Ыарҕ а''' — мелкий кустарник ельника.
'''Сиһик талах''' — ольховник.
'''Талах''' — тальник.
|}

[[Категория:Ойуу тылдьыт - Картинный словарь]]

Файл:Рис. 48 Мастар — деревья.jpg

2008-09-05T20:58:50Z

Keremes:

Сүөһү бысталаммыт этин ааттара — названия отдельных частей мяса

2008-09-05T20:58:18Z

Keremes: Новая: Изображение:Рис. 47 Сүөһү бысталаммыт этин ааттара — названия отдельных частей мяса.jpg {| | 1. '''Моой'...

[[Изображение:Рис. 47 Сүөһү бысталаммыт этин ааттара — названия отдельных частей мяса.jpg]]

{|
|
1. '''Моой''' — шея.
2. '''Арҕ ас''' — загривок.
3. '''Көҕ үс''' — спина.
4. '''Амынньыар''' — мягкая безреберная часть
(''таз'').
5. '''Буут''' — ляжка.
6. '''Хоҥхочох''' — копчик.
|
7. '''Лаппаакы''' — лопатка.
8. '''Түөс''' — грудинка.
9. '''Тараһа''' — брюшина.
10. '''Ойоҕ ос''' — ребро.
11. '''Баччах''' — неотделенная ляжка.
12. '''Бөдүргэй''' — жирная часть грудинки.
|}

[[Категория:Ойуу тылдьыт - Картинный словарь]]

Файл:Рис. 47 Сүөһү бысталаммыт этин ааттара — названия отдельных частей мяса.jpg

2008-09-05T20:54:54Z

Keremes:

Сүөһү иһэ — внутренности скота

2008-09-05T20:53:53Z

Keremes: Новая: Изображение:Рис. 46 Сүөһү иһэ — внутренности скота.jpg {| | 1. '''Куолай''' — пищевод. 2. '''Хабарҕ а''' — г...

[[Изображение:Рис. 46 Сүөһү иһэ — внутренности скота.jpg]]

{|
|
1. '''Куолай''' — пищевод.
2. '''Хабарҕ а''' — горло, гортань.
З. '''Тыҥа''' — легкие.
4. '''Сүрэх''' — сердце.
5. '''Өрөһө''' — диафрагма.
6. '''Быар''' — печень.
7. '''Үөс''' — желчный пузырь.
8. '''Таал''' — селезенка.
9. '''Харыҥ''' — рубец.
10. '''Чаҥкычах''' — книжка.
|
11. '''Ойуулаах''' — сетка.
12. '''Синньигэс оһоҕ ос''' — тонкая кишка.
13. '''Мыыһас''' — толстая книжка.
14. '''Муҥурдаах''' — слепая кишка.
15. '''Чараас''' (''хабах'') — мочевой пузырь.
16. '''Бүөр''' — почка.
17. '''Итир''' (''чоҕоччу'') — тонкий слой жира
на брюхе.
18. '''Хаан''' — кровь.
|}

[[Категория:Ойуу тылдьыт - Картинный словарь]]

Файл:Рис. 46 Сүөһү иһэ — внутренности скота.jpg

2008-09-05T20:49:37Z

Keremes:

Күрүө арааһа — разновидность изгороди

2008-09-05T20:48:19Z

Keremes:

[[Изображение:Рис. 45 Күрүө арааһа — разновидность изгороди.jpg]]

{|
|
1. '''Баҕ ана күрүө''' — ограда из столбов:
а) '''баҕ ана''' — столб,
б) '''баҕ ана үүтэ''' — отверстие столба,
в) '''сүлдьүгэс''' — жердь.
2. '''Тоһоҕ о күрүө''' — ограда, где столбы
заменены кольями:
а) '''тоһоҕ о''' — колья,
б) '''быар мас''' — подставка под середину
нижней жерди.
3. '''Сигэ күрүө''' — ограда из кольев, вбитых
|
вертикально и связанных тальником.
а) '''сигэ''' — тальниковая связка.
4. '''Сылбах күрүө''' — изгородь из валежника.
5. '''Боотулу күрүө''' — изгородь (из кольев
поставленных крестообразно, на которые
кладутся поперечные жерди).
6. '''Эрэһээҥкэ күрүө''' — ограда из поперечно
переплетенных лиственничных кольев.
7. '''Бэрбээкэй күрүө''' — ограда из столбов с
двумя рядами жердей.
|}

[[Категория:Ойуу тылдьыт - Картинный словарь]]

Күрүө арааһа — разновидность изгороди

2008-09-05T20:47:55Z

Keremes: Новая: Изображение:Рис. 45 Күрүө арааһа — разновидность изгороди.jpg {| | 1. '''Баҕ ана күрүө''' — ограда из стол...

Файл:Рис. 45 Күрүө арааһа — разновидность изгороди.jpg

2008-09-05T20:42:43Z

Keremes:

Үрүҥ ас (үүт ас) — молочные продукты (национальное блюдо народа саха)

2008-09-04T21:19:25Z

Keremes:

:'''Сүөгэй''' (''ыаммыт үүт хойдубут үрдэ'') — сливки (верхний слой парного
:молока).
:'''Чөчөгөй''' (''омуһахха турбут ыаммытынан үүт саамай хойуу үрүт''
:''сүөгэйэ'') — верхний слой отстоявшегося в погребе парного молока.
:'''Дагда сүөгэйэ''' (''холбуйан ылыллыбыт чөчөгөй аннынааҕы убаҕас''
:''сүөгэй'') — жидкие сливки.
:'''Сиикэй арыы''' — нетопленое масло (''сливочное масло'').
:'''Дьэҥкир арыы''' (''оргутуллубут арыы'') — топленое масло.
:'''Арыы уута''' (''оргутуллубут арыы аннынааҕы убаҕаһа'') — пахта.
:'''Суорат''' (''оргутуллубут, аһытыллыбыт үүт'') — заквашенное молоко.
:'''Тар''' (''сайын устата омуһахха, уһаакка туран аһыйбыт уонна''
:''тоҥоруллубут үүт, суорат. Кыһын сииллэр. Арыт балык, сүөһү сымнаҕас''
:''көмүрүөлээх уҥуоҕун, өҥүргэһин угаллар. Уҥуох сымнаан тары кытта''
:''сиэнэр'') — тар (''замороженная простокваша'').
:'''Дагда''' (''күөрчэх — ытыгынан ытыйан хойуннарыллыбыт сүөгэй'') —
:сбитые сливки.
:'''Кымыс''' (''көөнньөрүллэн оҥоһуллубут биэ үүтэ'') — кумыс.
:'''Ымдаан''' (''муустаах убаҕас суорат эбэтэр тар'') — напиток из кислого
:молока, разбавленного водой со льдом.
:'''Бутугас''' (''кыра бурдугу кутан оргутуллубут убаҕас суорат'') —
:бутугас (''кипяченый жидкий сорат с мукой'').
:'''Чохоон''' (''оргутуллубут сойбут үүт сиикэй арыыны кытта холбуу''
:''ытыллыбыта. Тоҥнуу сиэнэр'') — чохон (''сливочное масло, сбитое с теплым''
:''молоком, едят в застывшем виде'').
:'''Көбүөр''' (''чохооҥҥо кыра гына тоһутталаммыт лэппиэскэни булкуйаллар.''
:''Тоҥорботтор'') — тот же чохон, в который опускают мелкие кусочки лепешки,
:едят в свежем виде.
:'''Иэдьэгэй''' (''холбуллубут оргутуллубут үүккэ суораты холбуу ытыйыллар.''
:''Хойдуор диэри сылаас сиргэ туруоран баран, убаҕаһа сиидэлэммит''
:''хойуута'') — творог.
:'''Иҥиир иэдьэгэй''' (''син иэдъэгэй курдук оҥоруллар. Уратыта улаханнык''
:''аһыталлар. Эрэһиинэ курдук буолар. Хатаран баран сииллэр'') — сильно
:прокисавшееся молоко, едят в сушеном виде).
:'''Үүт үрүмэтэ''' (''үүтү дириҥ хобордооххо кутан кыһыл чох үрдүгэр''
:''туруораллар. Үүт бүрүллүбүт араҥатын хастаан ылан, хатаран баран''
:''сииллэр'') — пенка от теплого молока, едят в холодном виде.
:'''Арыы үрүмэ''' (''куурдуллубут үрүмэни тэлгээн, уулларыллыбыт арыынан''
:''сотоллор уонна атын үрүмэни сыһыары уураллар. Үрдүнэн эмиэ арыынан''
:''сотоллор. Ити курдук 10—20 үрүмэни, үрүт үрдүгэр дъаптайан баран,''
:''кирпииччэҕэ маарыкныыр гына суулууллар. Сойутан баран быһан сииллэр'') —
:'смазанные топленым маслом пенки от молока складывают друг на друга.
:Едят в холодном виде.
:'''Хобордоох үрүмэтэ''' (''хобордооххо кутуллан, бытааннык уонна күҥкүтэн''
:''буһарыллыбыт аһыйбатах хойуу сүөгэй'') — густая свежая сметана, медленно
:кипяченная в сковородке.

[[Категория:Ойуу тылдьыт - Картинный словарь]]

Үрүҥ ас (үүт ас) — молочные продукты (национальное блюдо народа саха)

2008-09-04T21:19:03Z

Keremes:

:'''Сүөгэй''' (''ыаммыт үүт хойдубут үрдэ'') — сливки (верхний слой парного
:молока).
:'''Чөчөгөй''' (''омуһахха турбут ыаммытынан үүт саамай хойуу үрүт''
:''сүөгэйэ'') — верхний слой отстоявшегося в погребе парного молока.
:'''Дагда сүөгэйэ''' (''холбуйан ылыллыбыт чөчөгөй аннынааҕы убаҕас''
:''сүөгэй'') — жидкие сливки.
:'''Сиикэй арыы''' — нетопленое масло (''сливочное масло'').
:'''Дьэҥкир арыы''' (''оргутуллубут арыы'') — топленое масло.
:'''Арыы уута''' (''оргутуллубут арыы аннынааҕы убаҕаһа'') — пахта.
:'''Суорат''' (''оргутуллубут, аһытыллыбыт үүт'') — заквашенное молоко.
:'''Тар''' (''сайын устата омуһахха, уһаакка туран аһыйбыт уонна''
:''тоҥоруллубут үүт, суорат. Кыһын сииллэр. Арыт балык, сүөһү сымнаҕас''
:''көмүрүөлээх уҥуоҕун, өҥүргэһин угаллар. Уҥуох сымнаан тары кытта''
:''сиэнэр'') — тар (''замороженная простокваша'').
:'''Дагда''' (''күөрчэх — ытыгынан ытыйан хойуннарыллыбыт сүөгэй'') —
:сбитые сливки.
:'''Кымыс''' (''көөнньөрүллэн оҥоһуллубут биэ үүтэ'') — кумыс.
:'''Ымдаан''' (''муустаах убаҕас суорат эбэтэр тар'') — напиток из кислого
:молока, разбавленного водой со льдом.
:'''Бутугас''' (''кыра бурдугу кутан оргутуллубут убаҕас суорат'') —
:бутугас (''кипяченый жидкий сорат с мукой'').
:'''Чохоон''' (''оргутуллубут сойбут үүт сиикэй арыыны кытта холбуу''
''ытыллыбыта. Тоҥнуу сиэнэр'') — чохон (''сливочное масло, сбитое с теплым''
''молоком, едят в застывшем виде'').
:'''Көбүөр''' (''чохооҥҥо кыра гына тоһутталаммыт лэппиэскэни булкуйаллар.''
''Тоҥорботтор'') — тот же чохон, в который опускают мелкие кусочки лепешки,
:едят в свежем виде.
:'''Иэдьэгэй''' (''холбуллубут оргутуллубут үүккэ суораты холбуу ытыйыллар.''
:''Хойдуор диэри сылаас сиргэ туруоран баран, убаҕаһа сиидэлэммит''
:''хойуута'') — творог.
:'''Иҥиир иэдьэгэй''' (''син иэдъэгэй курдук оҥоруллар. Уратыта улаханнык''
:''аһыталлар. Эрэһиинэ курдук буолар. Хатаран баран сииллэр'') — сильно
:прокисавшееся молоко, едят в сушеном виде).
:'''Үүт үрүмэтэ''' (''үүтү дириҥ хобордооххо кутан кыһыл чох үрдүгэр''
:''туруораллар. Үүт бүрүллүбүт араҥатын хастаан ылан, хатаран баран''
:''сииллэр'') — пенка от теплого молока, едят в холодном виде.
:'''Арыы үрүмэ''' (''куурдуллубут үрүмэни тэлгээн, уулларыллыбыт арыынан''
:''сотоллор уонна атын үрүмэни сыһыары уураллар. Үрдүнэн эмиэ арыынан''
:''сотоллор. Ити курдук 10—20 үрүмэни, үрүт үрдүгэр дъаптайан баран,''
:''кирпииччэҕэ маарыкныыр гына суулууллар. Сойутан баран быһан сииллэр'') —
:'смазанные топленым маслом пенки от молока складывают друг на друга.
:Едят в холодном виде.
:'''Хобордоох үрүмэтэ''' (''хобордооххо кутуллан, бытааннык уонна күҥкүтэн''
:''буһарыллыбыт аһыйбатах хойуу сүөгэй'') — густая свежая сметана, медленно
:кипяченная в сковородке.

[[Категория:Ойуу тылдьыт - Картинный словарь]]

Үрүҥ ас (үүт ас) — молочные продукты (национальное блюдо народа саха)

2008-09-04T21:17:17Z

Keremes:

:'''Сүөгэй''' (''ыаммыт үүт хойдубут үрдэ'') — сливки (верхний слой парного
молока).
:'''Чөчөгөй''' (''омуһахха турбут ыаммытынан үүт саамай хойуу үрүт''
''сүөгэйэ'') — верхний слой отстоявшегося в погребе парного молока.
:'''Дагда сүөгэйэ''' (''холбуйан ылыллыбыт чөчөгөй аннынааҕы убаҕас''
''сүөгэй'') — жидкие сливки.
:'''Сиикэй арыы''' — нетопленое масло (''сливочное масло'').
:'''Дьэҥкир арыы''' (''оргутуллубут арыы'') — топленое масло.
:'''Арыы уута''' (''оргутуллубут арыы аннынааҕы убаҕаһа'') — пахта.
:'''Суорат''' (''оргутуллубут, аһытыллыбыт үүт'') — заквашенное молоко.
:'''Тар''' (''сайын устата омуһахха, уһаакка туран аһыйбыт уонна''
''тоҥоруллубут үүт, суорат. Кыһын сииллэр. Арыт балык, сүөһү сымнаҕас''
:''көмүрүөлээх уҥуоҕун, өҥүргэһин угаллар. Уҥуох сымнаан тары кытта''
:''сиэнэр'') — тар (''замороженная простокваша'').
:'''Дагда''' (''күөрчэх — ытыгынан ытыйан хойуннарыллыбыт сүөгэй'') —
сбитые сливки.
:'''Кымыс''' (''көөнньөрүллэн оҥоһуллубут биэ үүтэ'') — кумыс.
:'''Ымдаан''' (''муустаах убаҕас суорат эбэтэр тар'') — напиток из кислого
молока, разбавленного водой со льдом.
:'''Бутугас''' (''кыра бурдугу кутан оргутуллубут убаҕас суорат'') —
бутугас (''кипяченый жидкий сорат с мукой'').
:'''Чохоон''' (''оргутуллубут сойбут үүт сиикэй арыыны кытта холбуу''
''ытыллыбыта. Тоҥнуу сиэнэр'') — чохон (''сливочное масло, сбитое с теплым''
''молоком, едят в застывшем виде'').
:'''Көбүөр''' (''чохооҥҥо кыра гына тоһутталаммыт лэппиэскэни булкуйаллар.''
''Тоҥорботтор'') — тот же чохон, в который опускают мелкие кусочки лепешки,
едят в свежем виде.
:'''Иэдьэгэй''' (''холбуллубут оргутуллубут үүккэ суораты холбуу ытыйыллар.''
''Хойдуор диэри сылаас сиргэ туруоран баран, убаҕаһа сиидэлэммит''
''хойуута'') — творог.
:'''Иҥиир иэдьэгэй''' (''син иэдъэгэй курдук оҥоруллар. Уратыта улаханнык''
''аһыталлар. Эрэһиинэ курдук буолар. Хатаран баран сииллэр'') — сильно
прокисавшееся молоко, едят в сушеном виде).
:'''Үүт үрүмэтэ''' (''үүтү дириҥ хобордооххо кутан кыһыл чох үрдүгэр''
''туруораллар. Үүт бүрүллүбүт араҥатын хастаан ылан, хатаран баран''
''сииллэр'') — пенка от теплого молока, едят в холодном виде.
:'''Арыы үрүмэ''' (''куурдуллубут үрүмэни тэлгээн, уулларыллыбыт арыынан''
''сотоллор уонна атын үрүмэни сыһыары уураллар. Үрдүнэн эмиэ арыынан''
''сотоллор. Ити курдук 10—20 үрүмэни, үрүт үрдүгэр дъаптайан баран,''
''кирпииччэҕэ маарыкныыр гына суулууллар. Сойутан баран быһан сииллэр'') —
'смазанные топленым маслом пенки от молока складывают друг на друга.
Едят в холодном виде.
:'''Хобордоох үрүмэтэ''' (''хобордооххо кутуллан, бытааннык уонна күҥкүтэн''
''буһарыллыбыт аһыйбатах хойуу сүөгэй'') — густая свежая сметана, медленно
кипяченная в сковородке.

[[Категория:Ойуу тылдьыт - Картинный словарь]]

Үрүҥ ас (үүт ас) — молочные продукты (национальное блюдо народа саха)

2008-09-04T21:15:56Z

Keremes:

:'''Сүөгэй''' (''ыаммыт үүт хойдубут үрдэ'') — сливки (верхний слой парного
молока).
:'''Чөчөгөй''' (''омуһахха турбут ыаммытынан үүт саамай хойуу үрүт''
''сүөгэйэ'') — верхний слой отстоявшегося в погребе парного молока.
:'''Дагда сүөгэйэ''' (''холбуйан ылыллыбыт чөчөгөй аннынааҕы убаҕас''
''сүөгэй'') — жидкие сливки.
:'''Сиикэй арыы''' — нетопленое масло (''сливочное масло'').
:'''Дьэҥкир арыы''' (''оргутуллубут арыы'') — топленое масло.
:'''Арыы уута''' (''оргутуллубут арыы аннынааҕы убаҕаһа'') — пахта.
:'''Суорат''' (''оргутуллубут, аһытыллыбыт үүт'') — заквашенное молоко.
:'''Тар''' (''сайын устата омуһахха, уһаакка туран аһыйбыт уонна''
''тоҥоруллубут үүт, суорат. Кыһын сииллэр. Арыт балык, сүөһү сымнаҕас''
''көмүрүөлээх уҥуоҕун, өҥүргэһин угаллар. Уҥуох сымнаан тары кытта''
''сиэнэр'') — тар (''замороженная простокваша'').
:'''Дагда''' (''күөрчэх — ытыгынан ытыйан хойуннарыллыбыт сүөгэй'') —
сбитые сливки.
:'''Кымыс''' (''көөнньөрүллэн оҥоһуллубут биэ үүтэ'') — кумыс.
:'''Ымдаан''' (''муустаах убаҕас суорат эбэтэр тар'') — напиток из кислого
молока, разбавленного водой со льдом.
:'''Бутугас''' (''кыра бурдугу кутан оргутуллубут убаҕас суорат'') —
бутугас (''кипяченый жидкий сорат с мукой'').
:'''Чохоон''' (''оргутуллубут сойбут үүт сиикэй арыыны кытта холбуу''
''ытыллыбыта. Тоҥнуу сиэнэр'') — чохон (''сливочное масло, сбитое с теплым''
''молоком, едят в застывшем виде'').
:'''Көбүөр''' (''чохооҥҥо кыра гына тоһутталаммыт лэппиэскэни булкуйаллар.''
''Тоҥорботтор'') — тот же чохон, в который опускают мелкие кусочки лепешки,
едят в свежем виде.
:'''Иэдьэгэй''' (''холбуллубут оргутуллубут үүккэ суораты холбуу ытыйыллар.''
''Хойдуор диэри сылаас сиргэ туруоран баран, убаҕаһа сиидэлэммит''
''хойуута'') — творог.
:'''Иҥиир иэдьэгэй''' (''син иэдъэгэй курдук оҥоруллар. Уратыта улаханнык''
''аһыталлар. Эрэһиинэ курдук буолар. Хатаран баран сииллэр'') — сильно
прокисавшееся молоко, едят в сушеном виде).
:'''Үүт үрүмэтэ''' (''үүтү дириҥ хобордооххо кутан кыһыл чох үрдүгэр''
''туруораллар. Үүт бүрүллүбүт араҥатын хастаан ылан, хатаран баран''
''сииллэр'') — пенка от теплого молока, едят в холодном виде.
:'''Арыы үрүмэ''' (''куурдуллубут үрүмэни тэлгээн, уулларыллыбыт арыынан''
''сотоллор уонна атын үрүмэни сыһыары уураллар. Үрдүнэн эмиэ арыынан''
''сотоллор. Ити курдук 10—20 үрүмэни, үрүт үрдүгэр дъаптайан баран,''
''кирпииччэҕэ маарыкныыр гына суулууллар. Сойутан баран быһан сииллэр'') —
'смазанные топленым маслом пенки от молока складывают друг на друга.
Едят в холодном виде.
:'''Хобордоох үрүмэтэ''' (''хобордооххо кутуллан, бытааннык уонна күҥкүтэн''
''буһарыллыбыт аһыйбатах хойуу сүөгэй'') — густая свежая сметана, медленно
кипяченная в сковородке.

[[Категория:Ойуу тылдьыт - Картинный словарь]]

Үрүҥ ас (үүт ас) — молочные продукты (национальное блюдо народа саха)

2008-09-04T21:12:48Z

Keremes:

:'''Сүөгэй''' (''ыаммыт үүт хойдубут үрдэ'') — сливки (верхний слой парного
молока).
:'''Чөчөгөй''' (''омуһахха турбут ыаммытынан үүт саамай хойуу үрүт''
''сүөгэйэ'') — верхний слой отстоявшегося в погребе парного молока.
:'''Дагда сүөгэйэ''' (''холбуйан ылыллыбыт чөчөгөй аннынааҕы убаҕас
сүөгэй'') — жидкие сливки.
:'''Сиикэй арыы''' — нетопленое масло (сливочное масло).
:'''Дьэҥкир арыы''' (''оргутуллубут арыы'') — топленое масло.
:'''Арыы уута''' (''оргутуллубут арыы аннынааҕы убаҕаһа'') — пахта.
:'''Суорат''' (''оргутуллубут, аһытыллыбыт үүт'') — заквашенное молоко.
:'''Тар''' (''сайын устата омуһахха, уһаакка туран аһыйбыт уонна
тоҥоруллубут үүт, суорат. Кыһын сииллэр. Арыт балык, сүөһү сымнаҕас
көмүрүөлээх уҥуоҕун, өҥүргэһин угаллар. Уҥуох сымнаан тары кытта
сиэнэр'') — тар (''замороженная простокваша'').
:'''Дагда''' (''күөрчэх — ытыгынан ытыйан хойуннарыллыбыт сүөгэй'') —
сбитые сливки.
:'''Кымыс''' (''көөнньөрүллэн оҥоһуллубут биэ үүтэ'') — кумыс.
:'''Ымдаан''' (''муустаах убаҕас суорат эбэтэр тар'') — напиток из кислого
молока, разбавленного водой со льдом.
:'''Бутугас''' (''кыра бурдугу кутан оргутуллубут убаҕас суорат'') —
бутугас (''кипяченый жидкий сорат с мукой'').
:'''Чохоон''' (''оргутуллубут сойбут үүт сиикэй арыыны кытта холбуу
ытыллыбыта. Тоҥнуу сиэнэр'') — чохон (сливочное масло, сбитое с теплым
молоком, едят в застывшем виде).
:'''Көбүөр''' (''чохооҥҥо кыра гына тоһутталаммыт лэппиэскэни булкуйаллар.
Тоҥорботтор'') — тот же чохон, в который опускают мелкие кусочки лепешки,
едят в свежем виде.
:'''Иэдьэгэй''' (''холбуллубут оргутуллубут үүккэ суораты холбуу ытыйыллар.
Хойдуор диэри сылаас сиргэ туруоран баран, убаҕаһа сиидэлэммит
хойуута'') — творог.
:'''Иҥиир иэдьэгэй''' (''син иэдъэгэй курдук оҥоруллар. Уратыта улаханнык
аһыталлар. Эрэһиинэ курдук буолар. Хатаран баран сииллэр'') — сильно
прокисавшееся молоко, едят в сушеном виде).
:'''Үүт үрүмэтэ''' (''үүтү дириҥ хобордооххо кутан кыһыл чох үрдүгэр
туруораллар. Үүт бүрүллүбүт араҥатын хастаан ылан, хатаран баран
сииллэр'') — пенка от теплого молока, едят в холодном виде.
:'''Арыы үрүмэ''' (''куурдуллубут үрүмэни тэлгээн, уулларыллыбыт арыынан
сотоллор уонна атын үрүмэни сыһыары уураллар. Үрдүнэн эмиэ арыынан
сотоллор. Ити курдук 10—20 үрүмэни, үрүт үрдүгэр дъаптайан баран,
кирпииччэҕэ маарыкныыр гына суулууллар. Сойутан баран быһан сииллэр'') —
смазанные топленым маслом пенки от молока складывают друг на друга.
Едят в холодном виде.
:'''Хобордоох үрүмэтэ''' (''хобордооххо кутуллан, бытааннык уонна күҥкүтэн
буһарыллыбыт аһыйбатах хойуу сүөгэй'') — густая свежая сметана, медленно
кипяченная в сковородке.

[[Категория:Ойуу тылдьыт - Картинный словарь]]